Hormone cortisol ảnh hưởng đến cân nặng và mỡ bụng thế nào

Cortisol là gì và vì sao ảnh hưởng đến mỡ bụng?

Cortisol là một hormone steroid thuộc nhóm glucocorticoid, được tuyến thượng thận sản xuất. Hormone này giữ vai trò thiết yếu trong nhiều chức năng của cơ thể, bao gồm điều hòa chuyển hóa năng lượng, kiểm soát huyết áp, giảm phản ứng viêm và điều chỉnh chu kỳ ngủ – thức.

Tiến sĩ Tushar Tayal, Phó Giám đốc Khoa Nội, Bệnh viện CK Birla (Gurgaon, Ấn Độ) cho biết, cortisol sẽ tăng cao khi cơ thể chịu căng thẳng. Nếu tình trạng này kéo dài, cortisol có thể thúc đẩy quá trình tích tụ mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng ở vùng bụng.

Loại mỡ này nằm sâu trong khoang bụng, bao quanh các cơ quan quan trọng như gan và ruột. Mỡ nội tạng được đánh giá là nguy hiểm hơn mỡ dưới da, vì có liên quan trực tiếp đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường type 2 và các rối loạn chuyển hóa. Do đó, việc kiểm soát căng thẳng và duy trì nồng độ cortisol ổn định đóng vai trò quan trọng trong quản lý cân nặng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Khi nào nồng độ cortisol tăng cao?

Theo Tiến sĩ Tayal, cortisol tăng lên tự nhiên khi cơ thể chịu căng thẳng. Tuy nhiên, nếu tình trạng căng thẳng kéo dài, hormone này sẽ duy trì ở mức cao bất thường.

Ngoài stress tâm lý, các yếu tố khác có thể làm tăng cortisol gồm thiếu ngủ, sử dụng nhiều caffeine hoặc rượu, tập luyện quá sức, thiếu hụt dinh dưỡng, trầm cảm và một số bệnh lý nội tiết như hội chứng Cushing.

Cortisol cao kéo dài có thể gây tăng cân, tăng đường huyết, kháng insulin, suy giảm miễn dịch, rối loạn giấc ngủ và thay đổi tâm trạng.

Dấu hiệu nhận biết cortisol cao

Một số biểu hiện thường gặp gồm:

Tăng cân, đặc biệt ở vùng bụng và mặt

Mỡ tích tụ giữa hai bả vai

Rạn da màu tím ở bụng

Yếu cơ tay và đùi

Tăng đường huyết, huyết áp cao

Loãng xương, dễ gãy xương

Vì sao cortisol khiến mỡ bụng tăng?

Theo chuyên gia, cortisol làm tăng cảm giác thèm ăn, đặc biệt với thực phẩm giàu đường và năng lượng. Hormone này thúc đẩy tích trữ mỡ vùng bụng, phá vỡ mô cơ và làm chậm quá trình trao đổi chất. Đồng thời, cortisol cao còn làm tăng insulin, khiến cơ thể càng dễ tích mỡ và khó giảm cân.

Cách giảm mỡ bụng do cortisol

Để kiểm soát mỡ bụng liên quan đến cortisol, các chuyên gia khuyến nghị:

Giảm căng thẳng bằng thiền, yoga hoặc hít thở sâu

Ngủ đủ 7–9 tiếng mỗi đêm

Duy trì chế độ ăn cân bằng, đủ protein và chất béo lành mạnh

Tránh ăn kiêng cực đoan, hạn chế caffeine và rượu

Tập luyện đều đặn với cường độ vừa phải

Dành thời gian thư giãn, gắn kết xã hội và nghỉ ngơi hợp lý