AI chưa lấy việc, nhưng đang phân hóa mạnh thị trường lao động
AI hiện chưa gây mất việc diện rộng, nhưng đang tạo khoảng cách kỹ năng lớn, giúp người thành thạo nhanh chóng vượt lên dẫn đầu.
Trong khi thị trường lao động vẫn ổn định, AI âm thầm định hình lại cơ hội việc làm, đặc biệt với lao động trẻ và những người chậm thích nghi công nghệ. Đồ họa: Cát Tiên
Một nghiên cứu mới từ Anthropic cho thấy trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động đến thị trường lao động theo cách không đồng đều, tạo ra khoảng cách kỹ năng ngày càng lớn giữa các nhóm người lao động.
Theo ông Peter McCrory, trưởng bộ phận kinh tế của Anthropic, thị trường lao động hiện vẫn đang phát triển mạnh và chưa ghi nhận dấu hiệu mất việc làm trên diện rộng do AI gây ra.
Những người sử dụng các công cụ AI như Claude trong công việc, từ viết tài liệu kỹ thuật, nhập liệu đến lập trình, không có tỉ lệ thất nghiệp khác biệt đáng kể so với nhóm ít tiếp xúc với AI.
Tuy nhiên, bức tranh này có thể thay đổi nhanh chóng. CEO Anthropic, Dario Amodei, từng cảnh báo rằng AI có thể xóa sổ tới một nửa số việc làm văn phòng cấp thấp và đẩy tỉ lệ thất nghiệp lên 20% trong vòng 5 năm tới.
Dù vậy, theo McCrory, điều đáng chú ý hiện nay không phải là mất việc, mà là sự phân hóa về kỹ năng.
Báo cáo tác động kinh tế mới nhất của Anthropic cho thấy những người sử dụng AI từ sớm đang khai thác công nghệ hiệu quả hơn hẳn.
Họ không chỉ dùng AI cho các tác vụ đơn giản, mà còn tận dụng như một đối tác tư duy để cải tiến công việc, phân tích và đưa ra phản hồi chuyên sâu.
Ngược lại, phần lớn người dùng vẫn chỉ khai thác một phần nhỏ khả năng của AI. Điều này tạo ra lợi thế rõ rệt cho nhóm tiên phong, những người biết tích hợp AI vào quy trình làm việc hàng ngày.
Theo McCrory, AI đang dần trở thành công nghệ khuếch đại năng lực, nơi người biết dùng sẽ ngày càng giỏi hơn.
Khoảng cách này không chỉ tồn tại giữa cá nhân với cá nhân, mà còn thể hiện rõ về mặt địa lý.
Báo cáo chỉ ra rằng việc sử dụng AI tập trung nhiều hơn ở các quốc gia thu nhập cao, đặc biệt là những khu vực có lực lượng lao động tri thức lớn.
Trong khi đó, các nền kinh tế đang phát triển có xu hướng tiếp cận chậm hơn, khiến nguy cơ tụt hậu càng rõ nét.
Đáng chú ý, lao động trẻ (nhóm mới gia nhập thị trường) có thể chịu tác động lớn nhất. Khi AI dần đảm nhận các công việc cơ bản, cơ hội tích lũy kinh nghiệm ban đầu của họ có thể bị thu hẹp.
Trước những biến động tiềm ẩn, McCrory nhấn mạnh cần thiết lập hệ thống giám sát để theo dõi tác động của AI theo thời gian thực.
Việc này giúp các nhà hoạch định chính sách kịp thời đưa ra phản ứng phù hợp, hạn chế nguy cơ mất việc hàng loạt nếu xu hướng tự động hóa tăng tốc.
Trong bối cảnh đó, thông điệp rõ ràng là AI chưa thay thế con người ngay lập tức, nhưng đang tái định hình cuộc chơi. Trong cuộc đua này, những người hiểu và làm chủ công nghệ sẽ là nhóm nắm lợi thế lớn nhất.
