Cận cảnh chiếc xe điện thực dụng đầu tiên trên thế giới: Hình dáng như xe đẩy trẻ em khổng lồ

Trong suốt phần lớn thế kỷ 20, ô tô sử dụng động cơ đốt trong luôn chiếm trọn sự chú ý của công chúng, khiến nhiều người quên rằng chúng ta đã thử nghiệm xe điện từ cuối thế kỷ 19.

Làn sóng xe điện chỉ thực sự bùng nổ trở lại sau khi một công ty công nghệ của Mỹ giới thiệu mẫu thể thao Roadster thế hệ đầu năm 2008, rồi đến mẫu sedan Model S vào năm 2012, vốn được xem như một trong những mẫu xe có ảnh hưởng lớn nhất của thế kỷ 21.

Dù vậy, vào đầu năm 2025, xe điện chỉ chiếm chưa đến 8% thị phần xe mới tại Mỹ, trong khi hơn một thế kỷ trước, câu chuyện hoàn toàn khác.

Ở giai đoạn cuối những năm 1800, doanh số xe điện áp đảo thị trường và trở thành lựa chọn ưu tiên của giới nhà giàu và tầng lớp chuyên gia sống tại đô thị.

Thời điểm đó, trước khi Charles Kettering phát minh bộ khởi động điện cho xe xăng, ô tô động cơ đốt trong bị xem là bẩn, khó vận hành và kém tin cậy.

Xe điện lại khởi động tức thì, êm ái và không thải khói hay mùi xăng dầu, dù thiết kế của chúng còn rất đơn giản, trông giống những chiếc xe nôi phóng to.

Lịch sử ghi nhận Flocken Elektrowagen là mẫu xe điện sản xuất giới hạn đầu tiên được bán rộng rãi, do nhà sáng chế và doanh nhân người Đức Andreas Flocken phát triển năm 1888.

Khác với nhiều mẫu xe điện thử nghiệm cùng thời, Flocken chế tạo chiếc xe của mình với mục tiêu thương mại hóa. Đây cũng là một trong những mẫu xe điện đầu tiên bỏ thiết kế ba bánh để chuyển sang bố trí bốn bánh hoàn chỉnh, hướng đến cấu trúc giống ô tô hiện đại hơn.

Thiết kế mang dáng dấp xe ngựa vì vốn… là xe ngựa

Flocken Elektrowagen không có đường nét nào mang hơi hướng hiện đại. Xe thực chất là một cỗ xe ngựa bốn bánh không kéo bằng sức ngựa mà bằng mô-tơ điện công suất khoảng một mã lực, dùng pin chì–axít có thể sạc lại và truyền lực ra bánh sau thông qua dây curoa da.

Kết cấu khung gỗ, lốp sắt, kiểu lái bằng cần điều hướng và chiều rộng trục hẹp khiến chiếc xe giống một cỗ xe ngựa hai bánh kiểu chaise được cải biên.

Nhiều tài liệu cho rằng mẫu xe có thể rất thiếu ổn định khi ôm cua ở tốc độ cao, dù thực tế chiếc xe khó đạt được vận tốc đủ lớn để gây ra tình huống đó.

Vận tốc tối đa của Elektrowagen chỉ khoảng 15 km/h và có thể vận hành trong khoảng hai giờ rưỡi trước khi hết điện. Dù chậm, chiếc xe vẫn thực hiện tốt chức năng di chuyển cơ bản.

Đến năm 1903, Flocken cải tiến mẫu xe bằng nhiều chi tiết hiện đại hơn như lốp hơi, bánh nan hoa, hệ thống treo lò xo elip, ổ bi và cơ cấu lái dạng trục chữ thập. Nguồn sáng acetate vốn dễ gây nguy hiểm cũng bị thay thế bằng đèn điện an toàn hơn.

Không có tài liệu chính thức ghi nhận số lượng Elektrowagen được sản xuất, nhưng mẫu xe đã chứng minh rằng phương tiện chạy điện hoàn toàn khả thi cho nhu cầu đi lại hằng ngày, dù thời đó việc phát triển pin và tìm vật liệu chế tạo còn gặp nhiều hạn chế.

Detroit Electric tạo hình hài xe hơi thực thụ cho EV thời kỳ đầu

Những mẫu xe điện xuất hiện cùng thời hoặc ngay sau Elektrowagen vẫn giữ kiểu dáng tương tự xe ngựa. Electrobat, mẫu xe do Pedro Salom và Henry G. Morris phát triển, cũng bắt đầu theo phong cách đó nhưng có phần cứng cáp và thể thao hơn.

Andrew Riker, khi mới là một thiếu niên ở Brooklyn năm 1884, đã chế tạo mẫu xe điện ba bánh đầu tiên của mình và sau đó sáng lập Riker Electric Motor Company vào năm 1888.

Đến năm 1896, các mẫu xe của Riker đủ mạnh để vượt qua xe động cơ xăng trong những cuộc đua tốc độ ngắn, dù thiết kế của mẫu Roadster vẫn giống như một cỗ xe ngựa không mui.

Tại Mỹ, hình hài xe điện thực thụ chỉ xuất hiện khi William C. Anderson - người sáng lập Anderson Carriage Company chuyên sản xuất xe ngựa chuyển đến Detroit năm 1895 và bắt đầu làm thân vỏ cho các hãng xe địa phương.

Đến năm 1907, ông giới thiệu mẫu Detroit Electric và một năm sau đó, bản cabin kín được ra mắt, giúp xe điện thoát khỏi diện mạo “xe nôi sơ khai” và tiến gần hơn tới thiết kế ô tô đúng nghĩa.