Từ trường mạnh bất thường trên Mặt Trăng dần được giải mã
Nghiên cứu mới có thể đã giải thích được bí ẩn lâu nay về từ trường mạnh từng tồn tại trên Mặt Trăng.
Phát hiện mới giúp hiểu rõ hơn lịch sử từ trường của Mặt Trăng. Đồ họa: AI
Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Geoscience của các nhà khoa học từ Đại học Oxford (Anh), các mẫu đá bazan Mặt Trăng có tuổi khoảng 3,5 tỉ năm cho thấy dấu hiệu từ tính rất mạnh, thậm chí có thời điểm tương đương hoặc vượt từ trường Trái Đất ngày nay. Điều này khiến giới khoa học bất ngờ vì Mặt Trăng nhỏ hơn nhiều so với Trái Đất và không có lõi hoạt động mạnh để tạo ra từ trường toàn cầu.
Những dấu hiệu này có thể xuất phát từ các đợt bùng phát từ trường mạnh nhưng chỉ diễn ra trong thời gian ngắn trong lịch sử cổ đại của Mặt Trăng.
Theo nhà địa chất hành tinh Claire Nichols, các mẫu đá từ chương trình Apollo có thể đã vô tình ghi lại những sự kiện hiếm gặp chỉ kéo dài vài nghìn năm. Trước đây, các nhà khoa học lại cho rằng chúng đại diện cho lịch sử từ trường kéo dài hàng trăm triệu năm của Mặt Trăng.
Nhóm nghiên cứu đã phân tích lại các mẫu đá bazan Mare và nhận thấy một mối liên hệ rõ ràng giữa thành phần địa chất và cường độ từ trường. Những mẫu đá có từ tính mạnh thường chứa hàm lượng titan cao.
Các mô hình máy tính cho thấy vật liệu giàu titan khi nóng chảy gần ranh giới giữa lõi và lớp phủ của Mặt Trăng có thể làm tăng dòng nhiệt từ lõi trong thời gian ngắn. Quá trình này kích hoạt hoạt động dynamo, tạo ra các đợt từ trường mạnh đồng thời hình thành dung nham giàu titan.
Một yếu tố khác có thể khiến các nhà khoa học hiểu sai dữ liệu là sai lệch trong việc lấy mẫu. Các sứ mệnh Apollo chủ yếu hạ cánh ở các vùng đồng bằng bazan Mare, nơi mô hình dự đoán có nhiều dung nham giàu titan. Vì vậy các mẫu đá thu thập được có thể không phản ánh đầy đủ lịch sử từ trường của toàn bộ Mặt Trăng.
Nhóm nghiên cứu cho rằng những giai đoạn từ trường mạnh này chỉ kéo dài vài nghìn năm, rất ngắn so với tuổi đời hàng tỉ năm của Mặt Trăng. Tuy vậy, giả thuyết này vẫn cần thêm dữ liệu để kiểm chứng.
Hiện nay, từ trường của Mặt Trăng rất yếu và phân bố không đều. Trong tương lai, các sứ mệnh Artemis dự kiến đưa con người trở lại Mặt Trăng trước cuối thập kỷ này có thể giúp thu thập thêm mẫu đá, từ đó làm rõ hơn lịch sử từ trường của thiên thể này.
