Trung Quốc triển khai vệ tinh thương mại để giám sát rác thải vũ trụ

Theo Xinhua, vệ tinh đầu tiên thuộc chòm vệ tinh Gande đã được phóng thành công bằng tên lửa thương mại Lijian-1, đánh dấu việc khởi động dự án chòm vệ tinh thương mại đầu tiên của Trung Quốc chuyên giám sát rác thải vũ trụ.

Ông Fan Wei - Kỹ sư trưởng dự án, cho biết vụ phóng là bước tiến quan trọng trong việc tăng cường năng lực giám sát rác thải vũ trụ và quản lý giao thông không gian.

Dự án do công ty công nghệ ATmoto phát triển và dự kiến hoàn thành trước năm 2030. Toàn bộ hệ thống sẽ gồm 120 vệ tinh, được triển khai theo ba giai đoạn.

Giai đoạn đầu, mang tên LX630, sẽ triển khai 14 vệ tinh do Tập đoàn công nghệ Liangxi Aerospace và ATmoto cùng phát triển. Các vệ tinh được thiết kế để giám sát và lập danh mục các vật thể trên quỹ đạo thấp, quỹ đạo trung bình và quỹ đạo cao của Trái Đất.

Theo đơn vị phát triển, vệ tinh đầu tiên được tích hợp máy tính hỗ trợ AI, cho phép tự động thực hiện các nhiệm vụ giám sát định kỳ, theo dõi khẩn cấp và bám bắt mục tiêu mà không cần sự can thiệp thường xuyên từ mặt đất.

Vệ tinh cũng có khả năng thay đổi quỹ đạo để quan sát các vật thể ở cự ly gần và thực hiện các nhiệm vụ phức tạp trên quỹ đạo.

Nhu cầu giám sát rác thải vũ trụ ngày càng cấp thiết khi số lượng vệ tinh, các vụ phóng tên lửa và hoạt động thám hiểm không gian không ngừng gia tăng.

Theo các báo cáo, hiện có hơn 1 triệu mảnh vỡ không gian có kích thước lớn hơn 1 cm, đủ khả năng gây hư hại cho tàu vũ trụ. Những mảnh vỡ này di chuyển với tốc độ khoảng 7,9 km/giây, tạo ra nguy cơ va chạm rất lớn.

Trước đó, chương trình tàu vũ trụ Shenzhou và trạm vũ trụ Tiangong cũng từng ghi nhận các sự cố liên quan đến mảnh vỡ quỹ đạo. Năm 2025, tàu Shenzhou-20 phải kéo dài thời gian lưu trú trên trạm vũ trụ do cửa sổ khoang trở về bị hư hại sau va chạm với mảnh vỡ không gian.

Năm 2024, phi hành đoàn Shenzhou-17 đã thực hiện hai chuyến đi bộ ngoài không gian để sửa chữa các tấm pin năng lượng mặt trời của mô-đun lõi Tiangong sau khi bị mảnh vỡ quỹ đạo làm hư hỏng.

Theo Xinhua, dự án Gande là một trong những nỗ lực mới nhằm tăng cường giám sát rác thải vũ trụ và giảm nguy cơ va chạm trên quỹ đạo.

Theo kế hoạch, giai đoạn hai sẽ bổ sung 36 vệ tinh tích hợp cảm biến hình ảnh độ phân giải cao và cảm biến môi trường điện từ. Giai đoạn ba sẽ triển khai thêm 70 vệ tinh ứng dụng AI để nhận dạng vật thể, phân tích hành vi và hỗ trợ ra quyết định tự động.