Giải bài toán chọn diễn viên đóng nhân vật lịch sử

Ngoại hình là lợi thế, nhưng không phải yếu tố quyết định

Ngay sau khi đoàn phim công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu, nhiều ý kiến cho rằng nữ diễn viên chưa thật sự gợi nhớ đến hình ảnh vị hoàng hậu cuối cùng của triều Nguyễn qua những bức ảnh tư liệu. Với một nhân vật lịch sử đã in sâu trong nhận thức công chúng, phản ứng ấy là điều dễ hiểu.

Tuy nhiên, điện ảnh chưa bao giờ là cuộc thi tìm người giống nguyên mẫu nhất.

Nghệ sĩ Hạnh Thúy chia sẻ với phóng viên rằng, với những vai diễn lịch sử nặng ký, lựa chọn diễn viên giàu kinh nghiệm thường là phương án an toàn hơn.

Họ không chỉ phải hóa thân vào nhân vật mà còn chịu áp lực từ giá trị lịch sử và kỳ vọng của công chúng. Theo chị, ngoại hình giống nguyên mẫu chỉ là một lợi thế giúp khán giả dễ tiếp cận nhân vật hơn, chứ không phải điều kiện bắt buộc.

Điện ảnh còn có hóa trang, phục trang và ngôn ngữ hình ảnh để đưa diễn viên đến gần nhân vật. Điều quan trọng hơn là thần thái, phong cách và khả năng truyền tải nội tâm.

Lịch sử điện ảnh thế giới có nhiều minh chứng cho quan điểm này. Rami Malek từng bị nghi ngờ vì không giống Freddie Mercury trong Bohemian Rhapsody, nhưng nhờ hóa trang và màn hóa thân xuất sắc, anh giành Oscar Nam diễn viên chính. Gary Oldman cũng khác xa Winston Churchill về vóc dáng, song diễn xuất cùng tạo hình trong Darkest Hour giúp ông mang về tượng vàng Oscar.

Hay tại châu Á, Tôn Lệ khi vào vai Hi Quý phi trong “Hậu cung Chân Hoàn truyện” cũng không có nhiều nét tương đồng với nguyên mẫu lịch sử. Tuy nhiên, diễn xuất tinh tế cùng khả năng khắc họa hành trình trưởng thành của nhân vật đã biến đây thành một trong những vai diễn để đời của nữ diễn viên. Sau nhiều năm, điều khán giả nhớ đến không phải sự khác biệt về ngoại hình mà là một Hi Quý phi đầy sức sống trên màn ảnh.

Những trường hợp này cho thấy ngoại hình chỉ là “tấm vé vào cửa”. Điều giữ nhân vật ở lại trong lòng công chúng vẫn là diễn xuất.

Hãy để bộ phim trả lời

Theo nghệ sĩ Hạnh Thúy, nếu phải lựa chọn giữa một diễn viên rất giống nguyên mẫu nhưng diễn xuất chưa đủ và một diễn viên không hoàn toàn giống nhưng có khả năng truyền tải nhân vật, chị sẽ nghiêng về phương án thứ hai. Bởi nếu chỉ giống về hình thức mà không thể hiện được tâm lý và sức nặng của nhân vật thì sức truyền cảm cũng sẽ giảm đi rất nhiều.

Ở góc độ nhà sản xuất, đạo diễn Hoàng Vũ cũng cho rằng, công chúng có quyền đồng tình hoặc phản đối lựa chọn diễn viên, nhưng không nên vội phán xét khi mới nhìn thấy một vài hình ảnh đầu tiên. Theo ông, khán giả hiện mới chỉ nhìn thấy một mảnh ghép rất nhỏ của tác phẩm. Có những nhân vật chỉ thật sự “nở hoa” khi câu chuyện đi đến cuối phim và có những lựa chọn tưởng như chưa hợp lý nếu tách riêng nhưng lại hoàn toàn thuyết phục trong tổng thể kịch bản.

Tranh cãi quanh Tăng Thanh Hà cũng phản ánh kỳ vọng lớn của khán giả đối với những bộ phim khai thác nhân vật lịch sử Việt Nam. Công chúng mong muốn nhìn thấy sự tôn trọng lịch sử, nhưng điều đó không đồng nghĩa điện ảnh phải sao chép nguyên mẫu từng đường nét. Điện ảnh vẫn cần quyền sáng tạo để tái hiện con người bằng cảm xúc, miễn là không làm sai lệch tinh thần của lịch sử.

Vì vậy, câu hỏi “diễn viên có cần giống nguyên mẫu hay không” có lẽ không có đáp án tuyệt đối. Ngoại hình tương đồng luôn là một lợi thế, nhưng chỉ giúp khán giả nhận diện nhân vật ở cái nhìn đầu tiên. Điều khiến một vai diễn trở thành kinh điển vẫn là khả năng khiến người xem quên đi diễn viên để chỉ còn nhìn thấy nhân vật.