Đà Nẵng: Dự án bệnh viện gần 5.000 tỷ đồng vướng pháp lý đất đai sau hơn 10 năm

Dự án Bệnh viện Quốc tế Chất lượng cao gần 5.000 tỷ đồng tại Đà Nẵng cơ bản đã có mặt bằng sạch. Ảnh: familyhospital

Dự án y tế xã hội hóa gần 5.000 tỷ đồng chưa thể triển khai

Theo Kết luận Thanh tra số 1590/KL-TTTP, Dự án Bệnh viện Quốc tế Chất lượng cao do Công ty Cổ phần Bệnh viện Quốc tế Đà Nẵng làm chủ đầu tư, với mục tiêu xây dựng khu dịch vụ y tế, khám chữa bệnh chất lượng cao tại TP Đà Nẵng. Theo Quyết định chủ trương đầu tư năm 2017, dự án có diện tích khoảng 107.944m², tổng vốn đầu tư hơn 4.974 tỷ đồng, gồm các hạng mục bệnh viện, khu chẩn đoán, phục hồi, lưu trú, nghỉ dưỡng, văn phòng và đào tạo.

Đây là dự án có ý nghĩa nhất định trong bối cảnh Đà Nẵng đẩy mạnh xã hội hóa lĩnh vực y tế, huy động nguồn lực ngoài ngân sách để phát triển hạ tầng khám chữa bệnh. Phần nhận xét của kết luận thanh tra cũng ghi nhận mục tiêu của dự án là góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân, tạo việc làm và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Đáng chú ý, dự án không phải mới được đặt ra trong thời gian gần đây. Năm 2014, dự án được cấp Giấy chứng nhận đầu tư lần đầu với diện tích hơn 131.258m², tổng vốn hơn 6.208 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, khu đất ban đầu gặp khó khăn về giải phóng mặt bằng, trong đó có khối lượng mồ mả cần di dời lớn, không đáp ứng tiến độ đầu tư của nhà đầu tư. Trên cơ sở đề xuất của cơ quan chuyên môn, thành phố thống nhất điều chỉnh địa điểm dự án sang khu đất mới, diện tích khoảng 107.944m².

Như vậy, câu chuyện của dự án không chỉ là chậm tiến độ thông thường. Từ năm 2014 đến thời điểm thanh tra năm 2026, dự án đã đi qua nhiều mốc điều chỉnh về địa điểm, quy mô, tên gọi, chủ trương đầu tư, quy hoạch và đất đai. Dù mục tiêu xã hội hóa y tế được nhìn nhận là phù hợp với định hướng phát triển, đến nay công trình vẫn chưa thể triển khai xây dựng. Nghịch lý này chính là điểm đáng chú ý nhất trong kết luận thanh tra: một dự án có mặt bằng, có nhà đầu tư, có nhu cầu xã hội, nhưng bị “kẹt” ở nhiều lớp thủ tục pháp lý qua nhiều thời kỳ.

Mặt bằng đã sạch, nghĩa vụ tài chính đã thực hiện, nhưng pháp lý đất đai còn vướng

Một dữ liệu quan trọng trong kết luận thanh tra là công tác giải phóng mặt bằng tại vị trí mới đã hoàn thành. Ngày 6/7/2020, Ban Giải phóng mặt bằng quận Ngũ Hành Sơn đã bàn giao mặt bằng sạch cho Công ty để triển khai dự án. Tại thời điểm bàn giao, toàn bộ 244/244 hồ sơ thuộc diện giải tỏa dự án đã đủ điều kiện để bàn giao đất sạch.

Về chi phí giải phóng mặt bằng, tổng kinh phí bồi thường, giải phóng mặt bằng được phê duyệt hơn 26,86 tỷ đồng. Công ty đã ứng trước hơn 26,348 tỷ đồng. Khoản kinh phí này sau đó được thực hiện thủ tục ghi thu, ghi chi vào tiền thuê đất theo quyết định của UBND thành phố và được Sở Tài chính phê duyệt quyết toán hoàn thành.

Ở nghĩa vụ tài chính về đất đai, kết luận thanh tra cũng nêu rõ: Từ tháng 12/2020 đến năm 2025, tổng tiền thuê đất của Công ty là hơn 50,1 tỷ đồng; số được miễn, giảm hơn 9,928 tỷ đồng; số phải thực hiện sau miễn, giảm là hơn 40,171 tỷ đồng. Khoản này đã được xử lý thông qua khấu trừ chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và phần Công ty nộp vào ngân sách. Cơ quan thuế xác nhận đến ngày 31/12/2025, dự án đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo các quyết định, thông báo có thẩm quyền.

Ngoài ra, đối với tiền bảo vệ, phát triển đất trồng lúa, kết luận thanh tra cho biết, số tiền phải nộp là hơn 7,601 tỷ đồng và Công ty đã nộp toàn bộ vào ngân sách thành phố. Những chi tiết này cho thấy dự án chậm không nên được nhìn nhận giản đơn là do nhà đầu tư chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai.

Nút thắt lớn nhất hiện nay nằm ở xử lý kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước Khu vực III. Theo Thông báo số 520/TB-KVIII ngày 21/12/2023, Kiểm toán Nhà nước xác định dự án thuộc trường hợp giao đất, cho thuê đất đã giải phóng mặt bằng nhưng không theo hình thức đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất theo Điều 118 Luật Đất đai năm 2013. Từ kiến nghị này, UBND thành phố và các cơ quan chức năng phải rà soát, xử lý theo thẩm quyền.

Chính vướng mắc đó khiến dự án chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chưa đủ điều kiện triển khai xây dựng và chưa thể tiếp tục các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh quy hoạch. Đây là điểm nghẽn mang tính pháp lý, không thể giải quyết bằng một quyết định hành chính đơn lẻ.

Thanh tra kiến nghị dùng cơ chế đặc thù để tháo gỡ dự án tồn đọng

Điểm đáng chú ý trong Kết luận thanh tra số 1590/KL-TTTP là cách tiếp cận khá cân bằng. Kết luận không phủ nhận ý nghĩa của dự án đối với phát triển hạ tầng y tế và xã hội hóa lĩnh vực khám chữa bệnh. Đồng thời, kết luận cũng chỉ rõ các tồn tại, hạn chế trong quá trình tham mưu, thẩm định, điều chỉnh chủ trương đầu tư, quy hoạch, đất đai và cả việc chưa thống nhất tên dự án trong hồ sơ pháp lý.

Theo kết luận thanh tra, tên dự án trong các hồ sơ pháp lý từng chưa thống nhất. Giấy chứng nhận đầu tư và quyết định chủ trương đầu tư ghi là “Bệnh viện Chất lượng cao”; trong khi một số hồ sơ quy hoạch, đất đai, môi trường lại sử dụng tên “Quần thể Bệnh viện Quốc tế Chất lượng cao”. Hiện nay, nhà đầu tư đề nghị thống nhất tên dự án là “Bệnh viện Quốc tế Chất lượng cao” trong các thủ tục tiếp theo.

Các vướng mắc của dự án có tính liên ngành rõ rệt. Hồ sơ liên quan đến Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, cơ quan thuế, Kiểm toán Nhà nước Khu vực III, UBND các cấp và nhà đầu tư. Vì vậy, nếu chỉ xử lý riêng từng mảng hồ sơ sẽ rất khó tháo gỡ căn cơ. Điều cần thiết là rà soát đồng bộ toàn bộ chuỗi pháp lý của dự án: Từ chủ trương đầu tư, quy hoạch, địa điểm, giao đất, cho thuê đất, gia hạn tiến độ sử dụng đất đến việc thực hiện kiến nghị kiểm toán.

Trên cơ sở đó, Thanh tra TP Đà Nẵng kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo các sở, ngành phối hợp rà soát, xử lý các vướng mắc của dự án và thực hiện đầy đủ kiến nghị theo kết luận thanh tra. Đặc biệt, kết luận đề cập việc căn cứ các cơ chế, chính sách đặc thù như Nghị quyết số 170/2024/QH15, Nghị quyết số 29/2026/QH16, Nghị quyết số 17/NQ-CP, và Nghị định số 147/2026/NĐ-CP để tham mưu xử lý các tồn tại, vướng mắc về chủ trương đầu tư, giao đất, cho thuê đất đã giải phóng mặt bằng nhưng không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất.