Thiết chế văn hóa khơi sức sống cộng đồng
Giữa nhịp đô thị hóa ngày càng cao, khi nhiều người dân không chỉ quay cuồng với chuyện mưu sinh hay mải mê với mạng xã hội thì vẫn có các thiết chế văn hóa ở cơ sở đang thể hiện sức sống bằng những mạch nguồn truyền thống, nhân văn.
Những thiết chế văn hóa ấy ngày càng trở thành “điểm tựa” tinh thần, góp phần giữ gìn bản sắc và gắn kết cộng đồng dân cư Thủ đô.
Người dân phường Hai Bà Trưng tham gia mô hình “Khỏe người - sạch phố”, vừa đi bộ rèn luyện sức khỏe, vừa thu gom rác thải trên các tuyến phố, khu dân cư. Ảnh: Thư Lan
Rộn ràng từ câu lạc bộ đến nhà văn hóa
Đều đặn mỗi tối thứ sáu hằng tuần, Câu lạc bộ Dân ca làng Mọc (phường Thanh Xuân) lại rộn ràng tiếng hát dân ca. Trong không gian sinh hoạt giản dị, những người yêu làn điệu cổ truyền từ người cao tuổi đến học sinh cùng say sưa tập luyện, biểu diễn. Hơn chục năm qua, câu lạc bộ không chỉ là nơi lưu giữ những làn điệu dân ca mà còn trở thành không gian gắn kết cộng đồng dân cư.
Còn ở xã Thượng Phúc, một tuần 2 buổi tối, gần 30 thành viên của Câu lạc bộ Chèo thôn Nghiêm Xá đều đặn có mặt để cùng luyện tập những làn điệu chèo cổ quen thuộc. Theo Chủ nhiệm Câu lạc bộ Chèo thôn Nghiêm Xá Lê Văn Thêm, không có sân khấu lớn, không ánh đèn chuyên nghiệp, nhưng những buổi sinh hoạt ấy đang giữ cho đời sống cộng đồng luôn ấm lửa. Ông Phạm Anh Hóa, thành viên Câu lạc bộ Chèo thôn Nghiêm Xá chia sẻ: “Tham gia câu lạc bộ giúp tôi thấy tinh thần thoải mái hơn, vui hơn vì vẫn có thể đóng góp một phần nhỏ cho hoạt động chung của thôn xóm”.
Không chỉ các câu lạc bộ hoạt động sôi nổi, nhiều nhà văn hóa tại Hà Nội cũng đang trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng quen thuộc của người dân. Tại Nhà văn hóa thôn Long Phú, xã Phú Cát, mỗi ngày người dân đều đến luyện tập thể thao, sinh hoạt văn nghệ sau giờ lao động. Phó Chủ tịch UBND xã Phú Cát Hoàng Quốc Cường cho biết: “Xã luôn quan tâm đầu tư, hoàn thiện các thiết chế văn hóa nhằm tạo điều kiện phát triển phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng”.
Cùng chung không khí như Nhà văn hóa thôn Long Phú, Nhà văn hóa thôn Cống Xuyên, xã Thượng Phúc cũng thường xuyên nhộn nhịp với các hoạt động dưỡng sinh, dân vũ, bóng chuyền hơi, cầu lông, thơ ca, văn nghệ… Theo Trưởng thôn Cống Xuyên Nguyễn Văn Thường, nhà văn hóa không chỉ là nơi rèn luyện sức khỏe mà còn là không gian để người dân gặp gỡ, giao lưu, góp phần gắn kết tình làng nghĩa xóm...
Thời gian qua, Hà Nội luôn quan tâm đầu tư hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở theo hướng đồng bộ. Thành phố đã đầu tư, hoàn thiện nhiều công trình thiết chế văn hóa, thể dục thể thao lớn, trọng điểm với gần 400 công trình; trên 85% thôn, tổ dân phố có nhà văn hóa hoặc điểm sinh hoạt cộng đồng, từng bước đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa ngày càng cao của người dân.
Tạo nền tảng cho cộng đồng văn minh
Khi người dân tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, không khí khu dân cư cũng trở nên sôi nổi hơn. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng đời sống văn hóa cơ sở bền vững. Cùng với duy trì hoạt động tại các thiết chế văn hóa, nhiều xã, phường ở Hà Nội còn chú trọng xây dựng cảnh quan môi trường, tạo dựng không gian sống xanh - sạch - đẹp gắn với xây dựng nếp sống văn minh ở khu dân cư.
Tại xã Phú Cát, nếu như trước đây nhiều tuyến đường còn tồn tại tình trạng rác thải, cỏ mọc thì nay đã được cải tạo sạch, đẹp với hệ thống cây xanh, hoa ven đường. Đó là kết quả từ phong trào xây dựng tuyến đường hoa, vệ sinh môi trường, chỉnh trang đường làng, ngõ xóm được Hội Liên hiệp phụ nữ xã triển khai rộng khắp. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phú Cát Hoàng Quốc Cường, việc xây dựng cảnh quan môi trường là một phần quan trọng trong nâng cao chất lượng đời sống văn hóa ở cơ sở.
Tại phường Hai Bà Trưng, xác định phát triển văn hóa cơ sở là nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng đô thị văn minh, ngoài duy trì sinh hoạt thể thao, văn nghệ tại các câu lạc bộ, phường còn triển khai mô hình “Khỏe người - sạch phố”. Các thành viên vừa đi bộ rèn luyện sức khỏe, vừa nhặt rác, thu gom rác thải sinh hoạt trên các tuyến phố, ngõ xóm, khu dân cư và khu vui chơi công cộng.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ phường Hai Bà Trưng Nguyễn Thanh Tú cho biết, mô hình đội tự quản “Khỏe người - sạch phố” không chỉ góp phần cải thiện cảnh quan, môi trường sống mà còn tạo thói quen sinh hoạt tích cực cho người dân.
Còn theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Ứng Thiên Vũ Lê Sơn, địa phương sẽ tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng các phong trào văn hóa cơ sở, tránh hình thức, tăng khả năng thu hút người dân tham gia, tạo sức sống cộng đồng mạnh mẽ.
Xây dựng môi trường văn hóa không chỉ dừng ở việc đầu tư cơ sở vật chất mà còn phải tạo chuyển biến trong ý thức cộng đồng. Việc kết hợp xây dựng thiết chế văn hóa với xây dựng môi trường sống văn minh đã tạo hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, nhiều thiết chế văn hóa cơ sở vẫn còn gặp khó khăn về kinh phí hoạt động, thiếu trang thiết bị, nội dung sinh hoạt chưa thực sự thu hút giới trẻ. Một số nhà văn hóa được đầu tư khang trang nhưng hiệu quả khai thác chưa tương xứng…
Vì vậy, nhiều địa phương đang chú trọng đổi mới nội dung sinh hoạt, đa dạng hóa các mô hình văn hóa cộng đồng, gắn với nhu cầu thực tế của người dân để thiết chế văn hóa cơ sở thực sự phát huy hiệu quả...
Từ những câu lạc bộ dân ca đến các mô hình xây dựng môi trường sống văn minh, thiết chế văn hóa ở cơ sở đang trở thành điểm tựa tinh thần gần gũi của người dân Thủ đô, tạo nên sức sống bền bỉ cho cộng đồng dân cư Hà Nội hôm nay.
