Nỗi khắc khoải của Mẹ Việt Nam anh hùng hơn nửa thế kỷ ngóng tin hai con

Hai giấy báo tử dồn dập gửi về

Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Cháu (trú xã Lam Thành, Nghệ An) năm nay đã 94 tuổi nhưng vẫn còn khá minh mẫn. Mẹ sinh được 7 người con thì có 2 người con trai là liệt sĩ. Đó là liệt sĩ Hoàng Văn Xoan (SN 1950) và Hoàng Trung Tính (SN 1954) - cả hai đều hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Nhắc đến các con, ký ức trong mẹ như bị đánh thức. Mẹ nhớ về tuổi thơ nghèo khó mà các con phải trải qua. Nhớ về những bữa cơm độn khoai, độn sắn. Trong ký ức của mẹ vẫn còn nhớ ngày tiễn con lên đường, nhớ những lá thư gửi về từ chiến trường.

Năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, anh Hoàng Văn Xoan tình nguyện nhập ngũ, chiến đấu ở chiến trường Trị Thiên. Lúc đó, chàng thanh niên ấy vừa tròn 18 tuổi.

Hai năm sau, người em trai Hoàng Trung Tính tiếp bước anh. Nhưng thời điểm đó, Tính chưa đủ tuổi, bố mẹ không đồng ý. Tuy nhiên, chàng trai trẻ vẫn tha thiết xin với quyết tâm: “nhất xanh cỏ, nhì đỏ ngực”. Cuối cùng, người cha đành ký vào lá đơn nhập ngũ của con.

Anh Tính được biên chế vào một đơn vị đặc công thuộc Tỉnh đội Nghệ An. Dù ở trong tỉnh, anh ít có dịp về thăm gia đình. Tháng 3/1972, đơn vị anh Tính được lệnh hành quân sang Lào làm nhiệm vụ. Trước khi lên đường, anh về thăm nhà. Đó là một đêm cuối đông, trời rét như cắt. Anh về nhà ăn bữa cơm đầm ấm với bố mẹ, các em, kể chuyện đánh giặc. Trời sáng, anh lên đường...

Trong những năm tháng tham gia chiến trận, người anh Hoàng Trung Tính chỉ kịp gửi về cho gia đình 2 lá thư ngắn ngủi. Trong đó, dòng chữ khiến mẹ Cháu nhớ suốt bao năm qua là: “con vẫn khỏe, vẫn chiến đấu hăng say, bao giờ hết giặc con về”. Những lá thư ấy trở thành niềm hy vọng mong manh để Mẹ bấu víu giữa những năm tháng bom đạn.

Cuối năm 1972, tin dữ đầu tiên ập đến với mẹ. Tổ trinh sát đặc công của anh Tính gặp nạn khi làm nhiệm vụ. Mẹ Cháu như gục ngã khi nhận hung tin về con mình. Nhưng khi nỗi đau chưa kịp nguôi ngoai thì ít tháng sau thêm một tờ giấy báo tử nữa được gửi về cho Mẹ - người con trai cả cũng hy sinh.

Chỉ trong thời gian ngắn, người mẹ ấy mất hai người con trai. Hai mất mát lớn đã khắc sâu thành vết thương không thể lành trong cuộc đời người mẹ. “Mẹ tôi cứ thấy ai mặc quân phục đi ngang qua nhà là khóc rồi ngất”, bà Hoàng Thị Hòa (người con gái thứ ba) kể.

Ghi nhận sự hy sinh và cống hiến thầm lặng của Mẹ đối với sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, Chủ tịch nước đã ký quyết định phong tặng bà Nguyễn Thị Cháu là Mẹ Việt Nam anh hùng.

Niềm hy vọng tuổi xế chiều

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, đất nước hòa bình từ lâu, những người lính năm xưa phần lớn đã trở về với gia đình. Nhưng với mẹ Cháu, chiến tranh vẫn chưa thực sự khép lại. Bởi hai người con của mẹ vẫn nằm đâu đó giữa núi rừng, chưa biết chính xác nơi an nghỉ, chưa thể trở về với đất mẹ quê hương.

Ở tuổi 94, điều khiến mẹ Cháu day dứt không chỉ là nỗi nhớ, mà còn bởi gia đình vẫn chưa tìm được nơi yên nghỉ của hai anh em. Thương mẹ, các con trong gia đình đã nhiều lần tìm kiếm thông tin về đồng đội, đơn vị chiến đấu của hai anh, nhưng những manh mối đều quá ít ỏi.

Điều khiến Mẹ Cháu đau đáu hơn cả là với anh Xoan, đến nay gia đình không có nổi một tấm ảnh để lập bàn thờ. Riêng anh Tính còn giữ được tấm ảnh trước ngày lên đường nhờ đồng đội lưu lại.

Cách đây không lâu, Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Cháu được lấy mẫu ADN phục vụ công tác xác minh danh tính liệt sĩ. Khi nghe cán bộ giải thích về việc đối chiếu ADN với các hài cốt vô danh, mẹ lại nhen lên một niềm hy vọng mới đó là một ngày nào đó, hai người con trai đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc sẽ trở về với gia đình, để cuộc chia ly kéo dài hơn nửa thế kỷ có thể khép lại bằng một cuộc đoàn tụ dù muộn màng.

Bà Dương Thị Thanh Nhàn, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Lam Thành cho biết: Mẹ Nguyễn Thị Cháu là Bà mẹ Việt Nam Anh hùng duy nhất trên địa bàn xã. Trong cuộc sống thường ngày, Mẹ là người mẫu mực, hiền hậu, được con cháu kính trọng, người dân địa phương yêu quý, xem như tấm gương về đức hy sinh.

Để tỏ lòng biết những hy sinh của Mẹ, chính quyền địa phương luôn đặc biệt quan tâm. Vào những dịp lễ, Tết hay Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, chính quyền địa phương cùng các đơn vị đều tổ chức thăm hỏi, động viên, thể hiện sự quan tâm đối với mẹ. Mong rằng, qua chiến dịch lấy mẫu ADN mà cơ quan chức năng thực hiện sẽ giúp mẹ tìm được hai con là liệt sĩ.