Ngành Tài chính nâng hiệu quả hoạt động từ đổi mới xây dựng pháp luật

Hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo phát triển

Thời gian qua, Bộ Tài chính luôn chú trọng hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật gắn với đổi mới tư duy xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật trong lĩnh vực tài chính - ngân sách nhà nước, đầu tư và các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý theo hướng “thể chế kiến tạo cho sự phát triển”.

Tinh thần xuyên suốt là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để cho địa phương theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, qua đó nâng cao tính chủ động, linh hoạt trong điều hành phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước tiếp tục có nhiều biến động, công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực tài chính tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, triển khai với quyết tâm cao và yêu cầu ngày càng chặt chẽ về chất lượng, tiến độ.

Nhiều lĩnh vực pháp luật quan trọng đã được đổi mới mạnh mẽ như chứng khoán, kế toán, kiểm toán độc lập, ngân sách nhà nước, quản lý tài sản công, thuế, giá, dự trữ quốc gia, kinh doanh bảo hiểm, doanh nghiệp, đầu tư, đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư, đấu thầu…

Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật đã tạo hành lang pháp lý ngày càng đầy đủ, kịp thời cho yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới; góp phần thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô; tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Đáng chú ý, hoàn thiện thể chế tài chính còn tạo cơ sở pháp lý quan trọng để chuyển đổi phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong nhiều lĩnh vực; thúc đẩy hiện đại hóa quản lý tài chính, đặc biệt trong các lĩnh vực thuế, hải quan, kho bạc. Đồng thời, tiếp cận ngày càng sâu hơn với các chuẩn mực, thông lệ quốc tế, đáp ứng yêu cầu hội nhập.

Hiện nay, Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước đối với 33 luật, nhiều nhất trong các bộ, ngành, bao quát hầu hết các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế như tài chính - ngân sách nhà nước, đầu tư, thị trường vốn và dịch vụ tài chính.

Chỉ riêng trong 4 tháng đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành theo thẩm quyền 86 văn bản quy phạm pháp luật, gồm 6 luật, nghị quyết của Quốc hội; 34 nghị định của Chính phủ và 46 thông tư.

Qua đó, nhiều chủ trương, đường lối của Đảng đã được thể chế hóa kịp thời thành cơ chế, chính sách cụ thể; góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng; nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, ngân sách và tài sản công; tăng cường hiệu quả huy động, phân bổ nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Siết kỷ cương, nâng chất lượng xây dựng pháp luật

Khối lượng công việc lớn, nhiều nội dung phức tạp trong khi yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, tiến độ và tính thực tiễn đang đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng pháp luật trong ngành Tài chính.

Thực hiện Kết luận số 226-KL/TW của Ban Bí thư và Quyết định số 534/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh lề lối làm việc, nâng cao hiệu quả hoạt động, Bộ Tài chính xác định đổi mới, nâng cao chất lượng xây dựng, ban hành văn bản là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay.

Theo đó, các đơn vị chủ trì soạn thảo phải chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng văn bản; không ban hành văn bản hành chính để lặp lại nội dung đã được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật hoặc văn bản chỉ đạo của cấp trên; đồng thời rà soát, đề xuất bãi bỏ các văn bản chồng chéo, không còn phù hợp.

Một yêu cầu đáng chú ý là phấn đấu giảm tối thiểu 15% số lượng văn bản hành chính ban hành trong năm 2026 so với năm trước, qua đó góp phần tinh gọn quy trình xử lý công việc, giảm tầng nấc trung gian và nâng cao hiệu quả điều hành. Cùng với đó, quy trình xây dựng, ban hành văn bản tiếp tục được đổi mới theo hướng tích hợp, đơn giản hóa, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục và sát thực tiễn quản lý nhà nước.

Bộ Tài chính cũng yêu cầu các đơn vị chấp hành nghiêm các quy định về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; kịp thời ngăn chặn các biểu hiện “lợi ích nhóm”, “lợi ích cục bộ” trong xây dựng chính sách.

Đặc biệt, trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo được nhấn mạnh theo hướng “chịu trách nhiệm đến cùng” đối với nội dung, chất lượng và tiến độ văn bản; đồng thời chủ động phối hợp, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của các cơ quan liên quan trong quá trình xây dựng chính sách.

Việc nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, tinh gọn quy trình xử lý công việc và đề cao trách nhiệm trong tổ chức thực thi không chỉ góp phần hoàn thiện thể chế tài chính mà còn tạo chuyển biến rõ nét về hiệu lực, hiệu quả hoạt động của ngành Tài chính trong giai đoạn mới.