Cuba cạn kiệt xăng dầu khi Mexico bất ngờ dừng cung cấp

Trước đó, Mexico nổi lên là nhà cung cấp dầu lớn nhất của Cuba, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và chặn dòng nhiên liệu từ Venezuela - đồng minh lâu năm và là nguồn cung chủ lực của Havana trong nhiều năm.

Việc Venezuela bị cắt nguồn xuất khẩu dầu sang Cuba đã khiến Mexico trở thành đối tác then chốt trong việc duy trì nguồn cung năng lượng cho quốc đảo này.

Theo các tính toán, các chuyến dầu thô hàng tháng từ Mexico giúp Cuba sản xuất đủ xăng để đáp ứng khoảng 1 tháng nhu cầu trong nước.

Tuy nhiên, ngày 9.2, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum xác nhận rằng các chuyến hàng hiện đang được “tạm dừng”, trong bối cảnh Mỹ đe dọa áp thuế đối với hàng hóa từ những quốc gia bán hoặc cung cấp dầu cho Cuba.

Dữ liệu từ các báo cáo vận tải và công ty theo dõi dòng chảy dầu cho thấy nhập khẩu dầu của Cuba trong tháng 1 đã giảm về mức 0, lần đầu tiên kể từ năm 2015.

Nguy cơ gián đoạn nguồn cung thực tế đã xuất hiện từ tháng 12, khi Mỹ triển khai phong tỏa hải quân nhằm truy đuổi các tàu thuộc “hạm đội bóng tối”, chuyên vận chuyển dầu bị trừng phạt từ những khu vực như Venezuela và Nga.

Sức ép lên nguồn cung năng lượng đang ảnh hưởng nặng nề lên nền kinh tế Cuba. Tại thủ đô Havana, cảnh xếp hàng nhiều giờ tại các trạm xăng ngày càng nghiêm trọng.

Quốc đảo này đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt diện rộng, từ xăng dầu, gas đun nấu, cho đến điện và nước, ảnh hưởng trực tiếp tới sinh hoạt của người dân và hoạt động sản xuất.

Tình trạng thiếu nhiên liệu đã lan sang lĩnh vực hàng không. Cuba thông báo với các hãng bay rằng họ không thể cung cấp nhiên liệu hàng không trên đảo trong vòng 1 tháng tới. Bên cạnh đó, ít nhất 2 khu nghỉ dưỡng biển quy mô lớn được lên kế hoạch đóng cửa do không đủ xăng dầu để duy trì hoạt động.

Cuba đã chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ từ thập niên 1960, song trong thời gian qua, dầu từ Mexico sang Cuba được xếp vào diện hỗ trợ nhân đạo, qua đó vẫn được phép lưu thông. Theo số liệu, gần 80% nhu cầu dầu nhập khẩu của Cuba trong năm ngoái được đáp ứng bởi Mexico và Venezuela.

Phát biểu ngày 9.2, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum bày tỏ phản đối việc siết chặt nguồn cung dầu đối với Cuba, cho rằng điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống dân thường. Bà nhấn mạnh Cuba không có đủ nhiên liệu cho bệnh viện và trường học, trong khi người dân đang phải gánh chịu những khó khăn ngày càng lớn.

Trước đó, vào tháng 12, lực lượng Mỹ đã thu giữ tàu Skipper, con tàu chở dầu thô đủ để Cuba sản xuất nhiên liệu phục vụ khoảng 3 tháng nhu cầu xăng. Theo dữ liệu vận tải, chuyến tàu dầu cuối cùng cập cảng Cuba diễn ra vào cuối tháng 12, chỉ vài ngày trước khi lực lượng Mỹ đổ bộ vào Venezuela.

Hiện rất khó xác định lượng nhiên liệu dự trữ còn lại của Cuba. Trong một phát biểu vào năm 2024, một quan chức chính phủ cho biết nhu cầu xăng dầu của Cuba, với dân số khoảng 10 triệu người, vào khoảng 8.200 thùng mỗi ngày, song mức cung chỉ được đáp ứng rất hạn chế trong bối cảnh trừng phạt và phong tỏa kéo dài.