Độc đáo ngôi chùa tọa lạc bên sườn núi hình con rùa ở Quảng Ninh
Quảng Ninh - Chùa Mỹ Cụ tọa lạc trên sườn núi Chè ở độ cao 20m, núi có hình con rùa, trong chùa có pho tượng làm bằng đất nung.
Thông tin từ Phòng Văn hóa - Xã hội phường Đông Triều (Quảng Ninh), chùa Mỹ Cụ (tên chữ Sùng Khánh Tự) tọa lạc bên sườn núi Chè tại phường Đông Triều, ở độ cao 20m. Núi Chè có hình con rùa (một trong tứ linh). Chùa quay về hướng Đông - Nam, phía trước là cánh đồng lúa xanh tốt, xa xa là sông Quế trải dài mềm mại, sau nữa là dải núi đất cây cối xanh tươi. Ngày nay, tuy nhân dân đã làm nhà phía dưới chân chùa nhưng trước chùa vẫn giữ được vẻ phong quang, thoáng đãng.
Chùa được xây dựng ở làng Mỹ Cụ nên lấy tên làng đặt cho chùa với ý nghĩa “đất vua chùa làng”, làng quyết định sự tồn tại và phát triển chùa của làng mình. Theo văn bia và qua truyền thuyết của nhân dân địa phương, chùa được xây dựng từ thời Trần, đã qua nhiều lần trùng tu.
Ban đầu, cũng như nhiều ngôi chùa làng thời Trần, chùa được xây dựng trên cao, nhưng chỉ với quy mô vừa phải, theo kiểu chữ đinh. Đến các thời sau, chùa được mở rộng khang trang, bao gồm chùa chính, nhà tổ… tạo thành một kiến trúc tổng thể hình chữ khẩu. Cây cối xanh tốt, tạo nên một không gian vừa thoáng mát, vừa yên tĩnh.
Chùa chính hiện nay vẫn có những nét kiến trúc cổ truyền cần lưu giữ. Nền chùa cao hơn sân 1,1m, lòng nhà lát gạch đỏ, mái lợp ngói mũi sấu thời Lê và mũi hài thời Nguyễn. Hậu cung mới sửa lại lợp ngói ta. Chùa chính gồm 7 gian bái đường và 3 gian hậu cung, tường xây gạch đỏ, móng chùa được xây bằng đá.
Cấu trúc và điêu khắc còn giữ được khá nguyên trạng.
Di tích chùa Mỹ Cụ là một ngôi chùa làng còn lưu giữ được khá nhiều pho tượng, bệ tượng, các bia đá và các di vật cổ. Đặc biệt, chùa có một số pho tượng thời Tây Sơn và thời Nguyễn rất có giá trị về nghệ thuật điêu khắc, mang đậm nét dân gian và kỹ thuật chạm trổ thời đó. Trong số các tượng tại chùa, có tượng làm bằng đất nung như tượng A Di Đà được làm vào thời Tây Sơn, cao 165cm, ngang vai rộng 120cm, trong thế ngồi tọa thiền.
Tại chùa còn nhiều hiện vật có giá trị cùng các bia đá ghi lại quá trình trùng tu chùa qua các năm. Chùa Mỹ Cụ đã được công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 2000.
