Dự án gần 900 tỉ đồng ở Lào Cai không hiệu quả, dân thiếu đất canh tác

Đất bị thu hồi, sinh kế người dân bị thu hẹp

Nhiều năm sau khi được cấp phép với kỳ vọng tạo động lực phát triển kinh tế nông lâm nghiệp, Dự án ứng dụng công nghệ cao tại xã Thái Niên cũ (nay là xã Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai) lại rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng, khiến người dân trong vùng dự án vô cùng tiếc nuối.

Được biết, dự án do Công ty TNHH Thương mại Hoàng Lan làm chủ đầu tư, được cấp Giấy chứng nhận đầu tư lần đầu ngày 25.11.2009, với thời gian hoạt động 50 năm.

Tổng vốn đầu tư gần 895 tỉ đồng, trong đó vốn tự có 489 tỉ đồng, còn lại là vốn vay. Quy mô thực hiện hơn 539ha, bao gồm phát triển cây lâm nghiệp, cây ăn quả và chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao. Trong đó, diện tích trồng cao su là 250ha, trồng chuối là 150ha, cây có múi 117ha, khu chăn nuôi lơn 22ha.

Theo định hướng ban đầu, dự án nhằm nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương và tăng nguồn thu ngân sách. Để phục vụ triển khai, nhiều hộ dân tại thôn Cầu Xum đã bàn giao đất cho doanh nghiệp với kỳ vọng về một hướng phát triển mới.

Thực tế cho thấy, với quy mô lớn, vốn đầu tư hàng trăm tỉ đồng cùng nhiều cơ chế ưu đãi, dự án từng được kỳ vọng trở thành điểm nhấn phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại địa phương.

Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, tác động mà cả dự án mang lại không như mong đợi.

Theo ghi nhận của phóng viên vào những ngày trung tuần tháng 4, nhiều khu đất trong dự án không được khai thác hiệu quả, cỏ dại mọc um tùm, một số diện tích trồng cây nhưng phát triển kém.

Bà Cao Thị Thái, người dân thôn Cầu Xum chia sẻ, nhiều năm qua, bà con liên tục kiến nghị vì diện tích đất bị bỏ hoang trong khi người dân lại thiếu đất sản xuất.

“Chúng tôi mong muốn được xin lại phần đất không sử dụng để người dân có thể canh tác, ổn định cuộc sống. Hiện, nhiều hộ không còn đất, phải đi làm thuê, đời sống rất khó khăn”, bà Thái tâm sự.

Cùng chung nỗi niềm, ông Nguyễn Văn Đồng cho hay, phần lớn diện tích đất sau khi thu hồi không được sử dụng hết, gây lãng phí lớn. Dù doanh nghiệp từng thông tin có triển khai chăn nuôi lợn, nhưng trên thực tế không có hoạt động này.

“Ở khu vực dự án chỉ có 1 giám đốc và 4 bảo vệ trông coi. Một số cây trồng vẫn có nhưng hiệu quả thấp, trong khi người dân lại không có đất sản xuất”, ông Đồng nói.

Kỳ vọng dự án hiệu quả hơn, tránh lãng phí tài nguyên

Theo người dân, toàn thôn có hơn 50 hộ với trên 150 nhân khẩu, nhưng khoảng 60% số hộ không có đất canh tác. Việc thiếu tư liệu sản xuất khiến nhiều gia đình phải đi làm thuê, đời sống bấp bênh.

Từ góc độ cơ sở, ông Vũ Văn Biển - Bí thư Chi bộ thôn Cầu Xum - cho rằng việc đất đai bị bỏ hoang trong thời gian dài là điều rất đáng tiếc.

Theo ông Biển, nếu doanh nghiệp chưa sử dụng hết diện tích được giao, cần có phương án linh hoạt, tạo điều kiện để người dân tạm thời canh tác, vừa tránh lãng phí, vừa giải quyết việc làm tại chỗ.

“Người dân đã bàn giao đất với mong muốn phát triển kinh tế, nhưng nhiều năm nay hiệu quả chưa đạt như kỳ vọng. Trong khi đó, diện tích đất sản xuất của thôn hiện còn rất hạn chế, không đủ đáp ứng nhu cầu sinh kế”, ông Biển phân trần.

Trao đổi với phóng viên, ông Đỗ Ngọc Sơn - Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Thắng - cho biết, giai đoạn đầu dự án tập trung vào trồng chuối, dứa và cao su, từng mang lại hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, sau đó cây trồng bị sâu bệnh, năng suất giảm, doanh nghiệp phải chuyển hướng sang trồng cây có múi.

Theo ông Sơn, diện tích cao su theo báo cáo của doanh nghiệp khoảng hơn 200ha, một phần đã đến tuổi, nhưng khai thác chưa được nhiều. Địa phương cũng xác nhận, mục tiêu tạo việc làm cho lao động tại chỗ từ dự án đến nay chưa đạt như kỳ vọng ban đầu.

“Chúng tôi mong doanh nghiệp sớm rà soát, điều chỉnh phương án sản xuất, khai thác hiệu quả quỹ đất đã được giao. Đồng thời chú trọng hơn đến việc sử dụng lao động địa phương, để người dân có thể cùng hưởng lợi từ dự án”, ông Sơn thông tin thêm.