400 tỉ đồng tái thiết, dự án giao thông khẩn cấp ở Đà Nẵng vẫn ngổn ngang

Con đường huyết mạch vẫn lầy lội sau 4 năm

Một ngày tháng 3.2026, trời nắng gắt, phóng viên Lao Động ghi nhận trên tuyến ĐH1 nối từ xã Phước Kim cũ đến trung tâm xã Phước Thành (TP.Đà Nẵng) đất đá ngổn ngang, mặt đường nhiều đoạn bị xới tung, lồi lõm như một công trường bỏ dở. Xe máy chạy qua phải ì ạch tránh từng ổ gà, ổ voi. Chỉ cần một cơn mưa lớn trút xuống, cả tuyến đường lại nhão nhoẹt bùn đất, giao thông bị chia cắt, hàng nghìn hộ đồng bào dân tộc thiểu số xã Phước Thành gần như bị cô lập.

Đứng bên mép đường sạt lở, anh Hồ Văn Duân, người dân xã Phước Thành, nhìn con đường trước mặt rồi lắc đầu. Giọng anh nặng trĩu: “Từ tháng 10.2020, bão lũ làm sạt lở đường, đến giờ vẫn chưa xong. Bà con vùng sâu vùng xa đi lại rất khó khăn”. Đây cũng là tâm trạng chung của nhiều hộ dân nơi đây suốt mấy năm qua.

Với người dân miền núi, đường không chỉ để đi lại. Đó là con đường mưu sinh chở gạo, chở thuốc, chở học sinh đến trường, chở nông sản xuống chợ. Đường tắc là đời sống tắc. Đường hỏng là mọi sinh hoạt đảo lộn. Một dự án tái thiết sau thiên tai lẽ ra phải mở ra nhịp sống mới, nhưng ở Phước Thành, nó lại khiến nỗi khó khăn kéo dài thêm.

Tuyến ĐH1 có tổng vốn đầu tư khoảng 150 tỉ đồng, khởi công từ tháng 1.2022. Đây là một phần của 3 dự án tái thiết hạ tầng giao thông các tuyến đường ĐH trên địa bàn huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam cũ (nay thuộc TP Đà Nẵng), tổng chiều dài hơn 30km, tổng mức đầu tư gần 400 tỉ đồng. Dự án được xếp vào diện cấp bách sau thiên tai, với mục tiêu khôi phục hạ tầng, ổn định đời sống dân cư, giảm thiểu nguy cơ chia cắt ở vùng sâu, vùng xa.

Nhưng thực tế hiện nay cho thấy một nghịch lý lớn: sau hơn 4 năm thi công, tổng khối lượng toàn bộ 3 dự án chỉ đạt khoảng 70%. Những đoạn thuận lợi thì được làm trước, còn các vị trí xung yếu, dễ sạt lở, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn giao thông thì vẫn nằm dang dở.

Người dân vùng cao gánh thêm hệ lụy

Tại xã Phước Thành, người dân chua chát bảo rằng, đường làm kiểu này thì “nắng bụi, mưa bùn”, mùa nào cũng khổ. Vào mùa khô, xe cộ đi qua cuốn bụi đỏ mù mịt vào nhà dân. Đến mùa mưa, cả tuyến đường biến thành bãi bùn, trơn trượt, nguy hiểm. Không chỉ đi lại khó khăn, hàng hóa thiết yếu đưa vào xã cũng bị đội giá vì chi phí vận chuyển tăng cao. Nhiều chuyến xe không dám vào, hoặc phải dùng phương tiện chuyên dụng, dẫn đến giá từ bao gạo, can dầu đến vật liệu xây dựng đều cao hơn.

Ông Hồ Văn Thế, một người dân ở xã Phước Thành, nói trong sự ngao ngán: “Tết vừa rồi, họ (đơn vị thi công – PV) vá tạm mấy đoạn, bà con khấp khởi mừng thầm, nhưng ra Tết thì đâu lại vào đó. Thấy tội cho bà con”. Nỗi thương cảm mà ông Thế nhắc tới không chỉ là cảnh đi lại nhọc nhằn, mà còn là cảm giác chờ đợi quá lâu cho một công trình vốn được hứa hẹn là khẩn cấp.

Ông Lưu Huyền Thoại, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Thành, cho biết sau khi sáp nhập 3 xã thành xã Phước Thành, địa bàn rộng hơn, nhu cầu giao thương, đi lại của người dân tăng lên, nhưng hạ tầng giao thông chưa hoàn thiện khiến mọi hoạt động đều gặp khó. Với một xã miền núi địa bàn chia cắt, đường sá không thông suốt đồng nghĩa với phát triển kinh tế - xã hội bị kéo chậm lại.

Thực tế, Phước Thành là vùng đất từng chịu tổn thất đặc biệt nặng nề trong đợt thiên tai năm 2020. Mưa lũ, sạt lở khi đó đã cuốn trôi hàng chục ngôi nhà, làm 13 người thiệt mạng, 4 người mất tích. Vì vậy, dự án tái thiết giao thông không chỉ là bài toán xây dựng cơ bản, mà còn là một phần trong hành trình chữa lành sau thiên tai. Nó được kỳ vọng sẽ kéo người dân ra khỏi nguy cơ tái nghèo, mở đường cho nông sản lưu thông, cho học sinh đến trường an toàn, cho người bệnh tiếp cận y tế thuận lợi hơn.

Nhưng khi dự án ấy bị kéo dài năm này qua năm khác, người dân phải gánh hai lần hệ lụy: một lần từ thiên tai, và một lần từ sự chậm trễ của công tác tái thiết.

Trong bối cảnh nhiều tỉnh, thành miền Trung đã cơ bản khắc phục xong hậu quả các đợt thiên tai gần đây, thực tế tại vùng núi Đà Nẵng cho thấy một khoảng trống đáng báo động trong quá trình tái thiết sau thiên tai. Một dự án được gắn mác “khẩn cấp”, được bố trí nguồn vốn lớn, nhưng sau hơn 4 năm vẫn chưa thể đưa vào sử dụng đồng bộ, đó không còn là câu chuyện chậm tiến độ đơn thuần.

Đó là biểu hiện của sự ách tắc trong tổ chức thực hiện, của sự thiếu quyết liệt trong quản lý dự án, và cuối cùng là sự thiệt thòi kéo dài đổ dồn lên người dân vùng khó khăn.

Vùng cao chật vật ứng phó với sạt lở, chia cắt

Trong khi dự án tái thiết giao thông vẫn ì ạch thì người dân xã Phước Thành liên tiếp đối mặt với nỗi lo sạt lở, chia cắt mỗi mùa mưa lũ.

Nghiêm trọng nhất là vụ sạt lở đất nghiêm trọng vào ngày 2.11.2025 khiến 6 ngôi nhà tại thôn 4 bị vùi lấp, lực lượng Công an và Phòng thủ dân sự xã Phước Thành đã liều mình lao vào khu vực sạt lở, cứu sống 17 người dân, trong đó có một người bị vùi lấp trong căn nhà đổ sập.

Nhiều ngày sau đó, đường tiếp tế từ dưới xuôi lên xã và từ xã vào các thôn cũng bị mưa lũ, sạt lở chia cắt, gây nhiều trở ngại cho công tác cứu hộ, đảm bảo an toàn cho người dân.