Đề xuất quy định mới về thẩm quyền, trình tự giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực lao động
Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 24/2018/NĐ-CP được xây dựng nhằm hoàn thiện quy định về giải quyết khiếu nại trong bối cảnh tổ chức bộ máy Nhà nước được sắp xếp, tinh gọn và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Bộ Nội vụ là cơ quan chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định quy định về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực lao động, an toàn, vệ sinh lao động, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Đồ họa: Trang Nguyệt
Dự thảo tập trung quy định lại thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại trong các lĩnh vực lao động, an toàn, vệ sinh lao động và đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Các quy định trong dự thảo cũng được xây dựng theo hướng gắn công tác kiểm tra, giám sát với kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong quá trình thực hiện nhiệm vụ giải quyết khiếu nại.
Theo quy định tại Điều 1 dự thảo Nghị định, phạm vi điều chỉnh được xác định trọng tâm vào việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi về lao động, an toàn, vệ sinh lao động và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
So với Nghị định số 24/2018/NĐ-CP, dự thảo Nghị định đã chính thức lược bỏ toàn bộ các quy định liên quan đến tố cáo và giải quyết tố cáo, bởi nội dung này đều dẫn chiếu đến pháp luật về tố cáo, thực tế khi áp dụng quy định của Luật Tố cáo năm 2018 để giải quyết tố cáo trong các lĩnh vực (trong đó có lĩnh vực lao động) không có khó khăn, vướng mắc cần có quy định tại Nghị định này.
Bên cạnh đó, dự thảo không còn điều chỉnh nội dung khiếu nại về việc làm, đồng thời lược bỏ mảng giáo dục nghề nghiệp theo đề nghị của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm bảo đảm sự đồng bộ, tránh chồng chéo giữa các văn bản pháp luật.
Khoản 2 Điều 1 dự thảo cũng nêu rõ trường hợp khiếu nại liên quan đến hoạt động điều tra tai nạn lao động và việc xem xét, điều tra lại tai nạn lao động khi có khiếu nại sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.
Đối tượng áp dụng tại Điều 2 dự thảo Nghị định được điều chỉnh tương ứng với phạm vi nêu trên, bao gồm người lao động, người học nghề, tập nghề để làm việc cho người sử dụng lao động, người thử việc, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; người sử dụng lao động; doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Thực tiễn sắp xếp tổ chức bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2025 dẫn đến việc không còn tổ chức Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cũng như chức danh Chánh Thanh tra Sở.
Để tháo gỡ, Điều 15 dự thảo Nghị định quy định rõ hai cấp thẩm quyền giải quyết khiếu nại về lao động, an toàn, vệ sinh lao động. Theo khoản 1 Điều 15 của dự thảo, người sử dụng lao động có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định, hành vi về lao động, an toàn, vệ sinh lao động của mình bị khiếu nại.
Tại khoản 2 Điều 15 của dự thảo, thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai được giao cho người đứng đầu cơ quan chuyên môn tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lao động nơi người sử dụng lao động đặt trụ sở chính, áp dụng khi người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu hoặc đã hết thời hạn mà khiếu nại chưa được giải quyết.
Đối với lĩnh vực đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Điều 16 dự thảo Nghị định xác định người đứng đầu tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định, hành vi của mình. Trường hợp giải quyết khiếu nại lần hai, khoản 2 Điều 16 dự thảo quy định thẩm quyền thuộc về Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước khi người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu hoặc hết thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết.
Đồ họa: Trang Nguyệt
Tại khoản 1 Điều 7 dự thảo Nghị định, thời hiệu khiếu nại lần đầu được điều chỉnh rút ngắn từ 180 ngày xuống còn 90 ngày kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định, hành vi bị khiếu nại, qua đó đồng bộ với quy định tại Điều 9 Luật Khiếu nại.
Về hình thức gửi đơn, dự thảo Nghị định bổ sung yêu cầu đơn khiếu nại phải ghi rõ số căn cước của người khiếu nại, đồng thời quy định việc ủy quyền thực hiện khiếu nại phải tuân thủ quy định chi tiết thi hành Luật Khiếu nại.
Quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại cũng được bổ sung quy định người đại diện theo pháp luật sẽ thực hiện việc khiếu nại nếu người khiếu nại là người chưa thành niên hoặc người mất năng lực hành vi dân sự.
Bên cạnh đó, thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu tại Điều 18 dự thảo Nghị định được xác định không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý, đối với vụ việc phức tạp không quá 45 ngày; ở vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn thời hạn tối đa là 45 ngày và vụ việc phức tạp không quá 60 ngày.
Về hiệu lực thi hành, Điều 32 dự thảo Nghị định xác định quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu có hiệu lực pháp luật sau 30 ngày (vùng sâu, vùng xa là 45 ngày) kể từ ngày ban hành nếu người khiếu nại không khiếu nại lần hai hoặc không khởi kiện tại Tòa án; quyết định giải quyết khiếu nại lần hai cũng có hiệu lực sau thời hạn tương ứng nếu các bên không khởi kiện vụ án tại Tòa án.
Góp ý dự thảo Nghị định, Thanh tra Chính phủ đề nghị rà soát một số quy định liên quan đến thẩm quyền và trình tự giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực lao động, an toàn, vệ sinh lao động và hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Đối với quy định về khiếu nại và giải quyết khiếu nại liên quan đến điều tra tai nạn lao động, Thanh tra Chính phủ đề nghị xem xét lại quy định tại khoản 2 Điều 1 dự thảo. Theo ý kiến của Thanh tra Chính phủ, pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động hiện nay chưa có quy định cụ thể về trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại trong điều tra tai nạn lao động. Nội dung này sau đó được cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, đối chiếu với Điều 17 Nghị định số 39/2016/NĐ-CP về khiếu nại và giải quyết khiếu nại về điều tra tai nạn lao động.
Đối với thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai trong hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Thanh tra Chính phủ đề nghị cân nhắc việc giao thẩm quyền này cho người đứng đầu cơ quan chuyên môn tham mưu quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh nhằm bảo đảm tính khả thi trên thực tế và nâng cao hiệu quả công tác giải quyết. Tiếp thu ý kiến này, cơ quan chủ trì soạn thảo đã điều chỉnh quy định thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai thuộc về Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước.
Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị rà soát quy định liên quan đến khiếu nại trong điều tra tai nạn lao động do pháp luật hiện hành chưa có quy định cụ thể về trình tự, thủ tục; đồng thời đề nghị bổ sung tiêu chí xác định “vụ việc phức tạp” để áp dụng đúng thời hạn giải quyết khiếu nại.
Về thủ tục rút khiếu nại, Thanh tra Chính phủ đề xuất bổ sung quy định điều chỉnh trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung mà có một hoặc toàn bộ người khiếu nại rút đơn để đồng bộ với Luật Khiếu nại và Nghị định số 155/2026/NĐ-CP.
Đối với hoạt động đối thoại lần đầu, Thanh tra Chính phủ đề nghị sửa đổi theo hướng tổ chức đối thoại khi yêu cầu của người khiếu nại và kết quả xác minh nội dung khiếu nại còn có sự khác nhau. Các nội dung này đều đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu, hoàn thiện.
