Thị trường chứng khoán Việt Nam: Bước ngoặt để bứt phá

Bước sang năm 2026, năm kỷ niệm 30 năm hình thành và phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam, những thành tựu của năm 2025 đã tạo nền tảng và động lực để thị trường tiếp tục bứt phá, khẳng định vị thế ngày càng rõ nét trên bản đồ tài chính khu vực và thế giới.

Nhân dịp này, phóng viên Báo Nhà báo và Công luận đã có cuộc trao đổi với bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, về thị trường chứng khoán Việt Nam trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên hội nhập sâu rộng với những kỳ vọng lớn và yêu cầu cao hơn.

+ Thưa Chủ tịch, nhìn lại gần ba thập kỷ hình thành và phát triển, theo bà, đâu là những bước ngoặt quan trọng nhất trong hành trình xây dựng thị trường chứng khoán Việt Nam quy mô như hiện nay?

- Sau gần 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc, trở thành cấu phần quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia và là kênh huy động vốn trung - dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế, đồng thời là “cửa sổ” hội nhập thị trường tài chính trong nước với thị trường quốc tế.

Nhìn lại hành trình đó, chúng ta có thể khẳng định rằng những bước ngoặt lớn nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam đều gắn liền với quá trình hoàn thiện thể chế, cấu trúc thị trường và hội nhập quốc tế.

Ngay từ những năm đầu, Nghị định 48/1998/NĐ-CP đã đặt nền móng pháp lý đầu tiên để thị trường chứng khoán ra đời vào năm 2000. Từ đó, Luật Chứng khoán đầu tiên năm 2006 và các lần sửa đổi, đặc biệt là Luật Chứng khoán 2019 và Luật số 56/2024/QH15, đã ngày càng củng cố khung pháp lý, tạo hành lang chặt chẽ và tiệm cận thông lệ quốc tế. Đây chính là trụ cột giúp thị trường vận hành minh bạch, an toàn và bền vững, tương thích với thông lệ quốc tế.

Ngày 8/10/2025, tổ chức FTSE Russell chính thức công bố việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp đã phản ánh thành quả của gần 3 thập kỷ nỗ lực kiến tạo, hội nhập và khẳng định vị thế của ngành Chứng khoán, đồng thời thể hiện sự chuyển mình toàn diện của thị trường – từ khung khổ pháp lý, hạ tầng công nghệ, chất lượng sản phẩm dịch vụ, đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp và hành vi đầu tư.

Trong bối cảnh đất nước đang chứng kiến những biến đổi mạnh mẽ về kinh tế - xã hội, đây sẽ là đà vững chắc để thị trường chứng khoán phát triển, thu hút dòng vốn ngoại, đóng góp đưa Việt Nam bước vào một kỷ nguyên mới.

+ Việc Việt Nam được FTSE Russell đưa vào danh sách nâng hạng lên thị trường mới nổi trong năm 2025 là cột mốc mang ý nghĩa đặc biệt. Bà có thể chia sẻ về quá trình chuẩn bị, nỗ lực của UBCKNN và toàn ngành trong hành trình này?

- Việc FTSE Russell chính thức nâng hạng TTCK Việt Nam lên nhóm “thị trường mới nổi thứ cấp” trong kỳ đánh giá thường niên tháng 9/2025 là một dấu mốc có ý nghĩa rất quan trọng, thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng tài chính quốc tế cho những cải cách toàn diện, thực chất và bền vững mà Việt Nam đã thực hiện trong nhiều năm qua.

Quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam được Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đặc biệt quan tâm với mục tiêu xây dựng một thị trường hiện đại, trở thành kênh huy động vốn trung – dài hạn chủ lực của nền kinh tế. Đây cũng là nhiệm vụ trọng tâm trong Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán và Chiến lược phát triển thị trường đến năm 2030.

Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Bộ Tài chính và UBCKNN đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nền tảng nhằm đáp ứng tiêu chí quốc tế: Hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao minh bạch, cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và hiện đại hóa hạ tầng thị trường.

Một bước tiến lớn là việc chính thức áp dụng cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước khi đặt lệnh (non-pre-funding) cho nhà đầu tư nước ngoài thông qua Thông tư 68/2024/TT-BTC và 18/2025/TT-BTC. Cùng với đó, yêu cầu công bố thông tin song ngữ và cập nhật dữ liệu tiếng Anh trên các cổng thông tin của UBCKNN, Sở Giao dịch và VSDC đã tăng đáng kể tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin.

Đặc biệt, hệ thống công nghệ thông tin mới đưa vào vận hành từ tháng 5/2025 đã tạo nền tảng hiện đại để phát triển sản phẩm, dịch vụ mới. Song song, UBCKNN tăng cường hợp tác và đối thoại quốc tế, góp phần đẩy nhanh tiến trình nâng hạng thị trường.

+ Theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, quy mô thị trường được đặt mục tiêu đạt 120% GDP. Đâu là những giải pháp trọng tâm để hiện thực hóa mục tiêu này, thưa bà?

- Không chỉ đề ra mục tiêu cụ thể về quy mô, Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 định hướng chú trọng nâng cao chất lượng, phát triển một thị trường chứng khoán hiện đại, minh bạch, hội nhập sâu rộng và phát triển bền vững, thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong thập kỷ tới.

Để đạt được mục tiêu đề ra tại Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, trong thời gian tới, Bộ Tài chính, UBCKNN sẽ tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành liên quan để thực hiện đồng bộ sáu giải pháp.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý nhằm phát triển TTCK ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững, hội nhập, đảm bảo tận dụng được các lợi thế khi thị trường được nâng hạng. Chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm các điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính tạo lập trường đầu tư kinh doanh minh bạch, thúc đẩy vai trò của đầu tư tư nhân.

Thứ hai, tiếp tục triển khai các giải pháp đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư trong nước, thu hút nhà đầu tư nước ngoài, trong đó chú trọng phát triển các nhà đầu tư tổ chức.

Thứ ba, tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, triển khai đa dạng cơ sở hàng hóa trên thị trường thông qua khuyến khích, thu hút các doanh nghiệp có quy mô lớn, tình hình tài chính, quản trị công ty tốt thực hiện niêm yết trên TTCK.

Thứ tư, tập trung triển khai hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, thông tin trên TTCK, thực hiện kế hoạch chuyển đổi số, công tác cải cách hành chính, hiện đại hóa các nghiệp vụ để tiếp tục tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và thị trường hoạt động hiệu quả.

Thứ năm, chú trọng phát triển, tăng cường năng lực hệ thống các tổ chức trung gian thị trường và phát huy vai trò của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp về chứng khoán, trong đó tập trung nâng cao năng lực hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ; nâng cao năng lực quản trị công ty, quản trị rủi ro, tăng khả năng cạnh tranh của các công ty niêm yết, công ty đại chúng trên thị trường.

Thứ sáu, đẩy mạnh công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra, xử lý nghiêm các vi phạm trên TTCK nhằm tăng cường kỷ cương, kỷ luật trên thị trường; đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về chứng khoán, TTCK và phòng tránh các rủi ro, hiện tượng lừa đảo trên thị trường, khuyến khích các nhà đầu tư dài hạn, góp phần ổn định và phát triển thị trường bền vững.

+ Xin cảm ơn bà!