Nông nghiệp phát thải thấp mở đường nâng giá trị nông sản Việt

Nông nghiệp phát thải thấp mở đường nâng giá trị nông sản Việt.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp và các thị trường nhập khẩu liên tục nâng cao tiêu chuẩn về môi trường, phát triển nông nghiệp phát thải thấp đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam. Đây không chỉ là giải pháp giảm thiểu tác động của khí nhà kính mà còn là động lực quan trọng giúp nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản, cải thiện thu nhập của người dân và gia tăng sức cạnh tranh của ngành nông nghiệp trên thị trường quốc tế.

Theo các chuyên gia, hiệu quả rõ nét nhất của nông nghiệp phát thải thấp hiện chưa nằm ở nguồn thu từ tín chỉ carbon mà đến từ những lợi ích trực tiếp trong quá trình sản xuất. Việc áp dụng các phương thức canh tác tiên tiến, tiết kiệm vật tư đầu vào và sử dụng hiệu quả tài nguyên giúp người nông dân giảm chi phí, nâng cao năng suất và gia tăng lợi nhuận. Đồng thời, các sản phẩm được sản xuất theo hướng xanh và bền vững cũng có cơ hội tiếp cận những phân khúc thị trường có giá trị cao hơn.

Nếu trước đây năng suất và sản lượng là thước đo chủ yếu trong thành công sản xuất nông nghiệp thì hiện nay các tiêu chí về phát triển bền vững, trách nhiệm môi trường và khả năng truy xuất nguồn gốc đang trở thành yếu tố quyết định giá trị hàng hóa. Xu hướng tiêu dùng xanh trên toàn cầu khiến việc giảm phát thải không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện mà đã trở thành điều kiện để nông sản duy trì khả năng cạnh tranh và mở rộng thị phần xuất khẩu.

Áp lực chuyển đổi đến từ cả yếu tố môi trường lẫn thị trường. Trong khi hạn hán, xâm nhập mặn, mưa bão cực đoan và các hiện tượng thời tiết bất thường ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất thì các quốc gia nhập khẩu cũng liên tục siết chặt các tiêu chuẩn về phát triển bền vững. Điều này buộc ngành nông nghiệp phải thay đổi tư duy từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang phát triển dựa trên chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.

Một trong những cơ hội được nhắc đến nhiều hiện nay là thị trường tín chỉ carbon. Tuy nhiên, để hình thành tín chỉ carbon cần trải qua nhiều công đoạn như đo đạc, báo cáo, thẩm định, xác minh độc lập và đăng ký theo các tiêu chuẩn quốc tế. Đây là quá trình đòi hỏi hệ thống dữ liệu minh bạch, cơ chế quản lý chặt chẽ và sự tham gia đồng bộ của nhiều bên liên quan.

Sản xuất lúa nước được đánh giá là lĩnh vực có tiềm năng giảm phát thải lớn nhất.

Hiện nay, nông nghiệp phát thải khoảng 100 triệu tấn CO₂ tương đương mỗi năm, chiếm gần 30% tổng lượng phát thải quốc gia. Trong đó, sản xuất lúa nước được đánh giá là lĩnh vực có tiềm năng giảm phát thải lớn nhất. Tuy nhiên, việc khai thác tiềm năng này vẫn đối mặt với nhiều rào cản như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu dữ liệu đồng bộ, tập quán canh tác truyền thống và hệ thống giám sát phát thải chưa hoàn thiện. Đây là những nút thắt cần được tháo gỡ nếu Việt Nam muốn tham gia sâu hơn vào thị trường carbon toàn cầu.

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp và Trang trại Việt Nam, tín chỉ carbon không chỉ là một loại tài sản có thể giao dịch mà còn là công cụ thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị và thu hút các nguồn tài chính xanh. Trong tương lai, người nông dân có thể hưởng lợi từ mô hình “thu nhập kép”, vừa bán được nông sản với giá trị cao hơn nhờ quy trình sản xuất bền vững, vừa có cơ hội tham gia các chương trình tín chỉ carbon. Đối với doanh nghiệp, đây là cơ sở để xây dựng thương hiệu xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường khó tính như châu Âu và Mỹ.

Để quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả, vai trò của các hiệp hội ngành hàng, hợp tác xã và các tổ chức kết nối ngày càng trở nên quan trọng. Không chỉ hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật và kiến thức cho người sản xuất, các đơn vị này còn góp phần kết nối nông dân với doanh nghiệp, chuyên gia và cơ quan quản lý nhằm hình thành chuỗi giá trị bền vững từ sản xuất đến tiêu thụ.

Nhìn chung, chuyển đổi sang nông nghiệp phát thải thấp không đơn thuần là giảm phát thải khí nhà kính mà còn là sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển của ngành nông nghiệp. Khi các tiêu chuẩn xanh ngày càng trở thành “tấm vé thông hành” đối với hàng hóa xuất khẩu, việc chủ động xây dựng nền nông nghiệp phát thải thấp sẽ giúp Việt Nam nâng cao chất lượng tăng trưởng, gia tăng giá trị sản phẩm và củng cố vị thế trên thị trường quốc tế. Đây được xem là con đường quan trọng để nông nghiệp phát thải thấp mở đường nâng giá trị nông sản Việt trong giai đoạn phát triển mới.