Nhà bán hàng xoay trục trước làn sóng tăng phí trên sàn online
Sự thay đổi đồng loạt trong chính sách phí của các sàn thương mại điện tử lớn đang tạo ra bước ngoặt quan trọng cho thị trường bán lẻ trực tuyến Việt Nam. Khi Shopee và TikTok Shop - hai nền tảng đang chiếm gần như toàn bộ thị phần liên tục điều chỉnh tăng phí từ tháng 5/2026, tổng chi phí vận hành của người bán đã bị đẩy lên ngưỡng hơn 25% doanh thu.
|
| Shopee và TikTok Shop tăng phí, thị trường thương mại điện tử đổi chiều. |
Phí sàn tăng, nhà bán hàng thêm áp lực
Theo biểu phí mới, Shopee tăng phí xử lý giao dịch trả trước từ 4,9% lên 6%, trong khi TikTok Shop nâng mạnh phí hoa hồng ở nhiều ngành hàng. Đáng chú ý, nhóm hàng mẹ và bé tăng từ 14,5% lên 17,8%, còn thời trang tăng lên 16,1%. Nếu cộng thêm chi phí quảng cáo, livestream, khuyến mãi và vận hành kho vận, nhiều nhà bán hàng cho biết số tiền phải chi cho sàn hiện gần bằng một phần tư doanh thu. Điều này làm thay đổi hoàn toàn bài toán lợi nhuận vốn đã rất mong manh.
Trong nhiều năm qua, thương mại điện tử phát triển dựa trên chiến lược “đốt tiền” để thu hút người dùng và mở rộng quy mô. Các sàn chấp nhận trợ giá, miễn phí vận chuyển và tung hàng loạt ưu đãi nhằm tạo thói quen mua sắm trực tuyến. Tuy nhiên, khi thị trường bước vào giai đoạn bão hòa, các nền tảng bắt đầu ưu tiên mục tiêu lợi nhuận. Việc tăng phí được xem là bước đi tất yếu để bù đắp chi phí vận hành khổng lồ và duy trì cuộc đua công nghệ, logistics lẫn quảng cáo số.
| Tác động lớn nhất hiện nay đang dồn lên các nhà bán hàng nhỏ và vừa. Với những mặt hàng giá rẻ hoặc biên lợi nhuận thấp như điện tử, gia dụng hay phụ kiện, mức tăng phí mới gần như “ăn mòn” toàn bộ lợi nhuận. Nhiều chủ shop cho biết họ chỉ còn lãi ròng từ 5% đến 10%, thậm chí thấp hơn nếu phải chạy quảng cáo để duy trì hiển thị. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm về giá, việc tăng giá bán để bù chi phí cũng trở nên rất rủi ro. |
Anh Nguyễn Đức Tùng, một chủ shop kinh doanh gia dụng trên sàn thương mại điện tử Shopee, cho rằng thời kỳ chỉ cần mở gian hàng, chạy vài chương trình giảm giá là có thể dễ dàng tăng trưởng doanh số đã không còn. “Bây giờ muốn tồn tại phải tính toán rất kỹ từ nguồn hàng, chi phí vận hành cho tới quảng cáo và chăm sóc khách hàng. Nếu không tối ưu được mọi khâu thì gần như không còn lợi nhuận”, anh Tùng chia sẻ.
Theo anh Tùng, các sàn thương mại điện tử hiện không còn là môi trường “dễ kiếm tiền” như giai đoạn đầu phát triển mà đã trở thành cuộc đua khốc liệt về hiệu quả kinh doanh. Những cửa hàng có khả năng kiểm soát chi phí tốt, xây dựng được tệp khách hàng riêng và duy trì chất lượng dịch vụ mới có cơ hội trụ vững trong bối cảnh phí sàn liên tục gia tăng.
Một hệ quả khác đang dần lộ rõ là xu hướng phân hóa giữa doanh nghiệp lớn và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Những thương hiệu có tiềm lực tài chính mạnh vẫn đủ khả năng chi tiền cho quảng cáo, livestream và các chương trình khuyến mãi lớn để duy trì độ phủ. Trong khi đó, nhiều cửa hàng nhỏ buộc phải cắt giảm ngân sách marketing hoặc chấp nhận lợi nhuận cực thấp để giữ khách. Điều này có nguy cơ khiến thị trường ngày càng tập trung vào một nhóm nhà bán hàng lớn, làm giảm tính cạnh tranh vốn là lợi thế của thương mại điện tử.
Shop online chuyển hướng để giữ lợi nhuận
Ở góc độ người tiêu dùng, chi phí tăng cao nhiều khả năng sẽ khiến giá hàng hóa trên sàn không còn rẻ như trước. Thời kỳ “siêu sale” với mức giá thấp bất thường có thể dần thu hẹp khi các sàn và nhà bán hàng không còn đủ dư địa trợ giá. Người mua hiện cũng đang thay đổi hành vi, ưu tiên sản phẩm thiết yếu và cân nhắc kỹ hơn trước khi chi tiêu. Điều này lý giải vì sao doanh số toàn thị trường dù vẫn tăng nhưng giá trị trung bình mỗi đơn hàng lại có xu hướng giảm.
Theo các chuyên gia, các nhà bán hàng Việt cần nhanh chóng thay đổi chiến lược nếu không muốn bị phụ thuộc hoàn toàn vào nền tảng. Ông cho rằng mô hình bán hàng đa kênh sẽ trở thành xu hướng chủ đạo trong vài năm tới. Doanh nghiệp cần đầu tư website riêng, xây dựng cộng đồng khách hàng trên Facebook, Zalo hoặc TikTok cá nhân để giảm rủi ro khi chính sách sàn thay đổi. Nếu chỉ sống nhờ traffic của sàn, nhà bán hàng sẽ rất dễ bị động.
Theo báo cáo từ nền tảng dữ liệu Metric.vn, thị trường Thương mại điện tử trên 4 sàn lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực về doanh số trong quý I/2026 với 148.600 tỷ đồng, tăng gần 47% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, bước sang quý II/2026, dự báo thị trường sẽ có những diễn biến phức tạp hơn.
Mặc dù sản lượng hàng hóa bán ra dự kiến tăng nhẹ khoảng 1%, nhưng tổng doanh số toàn thị trường ước tính sẽ giảm khoảng 4% so với quý I/2026. Điều này cho thấy nhu cầu tiêu dùng vẫn duy trì nhưng giá trị trung bình trên mỗi đơn hàng đang có xu hướng giảm xuống. Người tiêu dùng đang thắt chặt chi tiêu hoặc ưu tiên các sản phẩm thiết yếu có giá thành rẻ hơn.
Trên thực tế, nhiều cửa hàng đã bắt đầu chuyển hướng sang kết hợp bán online với offline nhằm giữ biên lợi nhuận tốt hơn. Một số thương hiệu cũng tập trung xây dựng sản phẩm độc quyền thay vì cạnh tranh bằng giá rẻ. Đây được xem là hướng đi bền vững hơn trong bối cảnh chi phí quảng cáo và chiết khấu ngày càng leo thang. Khi sản phẩm có bản sắc riêng, doanh nghiệp sẽ ít bị cuốn vào cuộc chiến giảm giá vốn đang diễn ra gay gắt trên các sàn.
