Khí đốt Mỹ thay Nga, châu Âu trong thế tiến thoái lưỡng nan

Châu Âu đang trải qua trạng thái đã từng ghi nhận: Mối quan hệ với một nhà cung cấp năng lượng chính bị đe dọa, buộc khu vực phải tìm các phương án thay thế nhằm giảm phụ thuộc quá mức vào một nguồn duy nhất.

Bốn năm trước, xung đột Nga - Ukraina khiến châu Âu rơi vào khủng hoảng năng lượng. Hiện nay, mối lo mới xuất phát từ mong muốn của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong việc giành quyền kiểm soát Greenland đang khiến châu Âu ngày càng bất an.

Sau cuộc khủng hoảng năng lượng lịch sử năm 2022, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vận chuyển bằng đường biển từ Mỹ trở thành giải pháp thay thế quan trọng cho khí đốt Nga vận chuyển qua đường ống. Mỹ hiện đáp ứng hơn 1/4 nhu cầu khí đốt của châu Âu, chỉ đứng sau Na Uy.

Tuy nhiên, khi Tổng thống Donald Trump ngày càng sử dụng các biện pháp gây sức ép tài chính với các đồng minh, từ đe dọa áp thuế cho tới trừng phạt cá nhân thì những mối quan hệ thương mại sâu rộng như vậy bắt đầu bị nhìn nhận như điểm yếu mang tính chiến lược.

Tuần này, Ủy viên phụ trách cạnh tranh của Liên minh châu Âu (EU) Teresa Ribera đã cảnh báo không nên phụ thuộc quá nhiều vào LNG của Mỹ. Theo Ủy viên Năng lượng EU Dan Jorgensen, khối đang tích cực xem xét tăng nhập khẩu khí đốt từ Qatar, Canada và Bắc Phi.

Tuy nhiên, đây không phải là nhiệm vụ dễ dàng. Rất ít quốc gia xuất khẩu LNG có năng lực đủ lớn để thay thế Mỹ. Nhà cung cấp có quy mô gần nhất là Qatar cũng đang đối mặt với nguy cơ gián đoạn xuất khẩu do các động thái từ tổng thống Mỹ.

Căng thẳng tại Trung Đông khiến giới giao dịch khí đốt đứng ngồi không yên trong tuần này, khi ông Trump leo thang đe dọa quân sự nhằm vào Iran. Nguồn cung LNG từ Qatar sang châu Âu đã sụt giảm kể từ năm 2024, sau khi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen khiến Biển Đỏ trở thành tuyến đường nguy hiểm với tàu chở LNG.

Cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran có thể gây gián đoạn còn nghiêm trọng hơn, bởi toàn bộ LNG xuất khẩu của Qatar đều phải đi qua eo biển Hormuz - điểm di chuyển chiến lược tại Vịnh Ba Tư.

Điều này đặt châu Âu vào thế tiến thoái lưỡng nan. Kế hoạch chấm dứt hoàn toàn giao dịch năng lượng với Nga vào cuối năm 2027 vốn đã vấp phải nhiều phản đối. Nga vẫn cung cấp khoảng 10% lượng khí đốt nhập khẩu của EU trong thời điểm hiện tại. Tuần này, Thủ tướng Slovakia Robert Fico gọi kế hoạch đó là “tự sát về năng lượng”.