Doanh nghiệp báo lãi lớn, thị trường chứng khoán thêm lực đẩy

Mùa báo cáo quý I/2026 không chỉ ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận mạnh nhất nhiều năm, mà còn cho thấy đà phục hồi đang lan rộng hơn sang nhiều nhóm ngành trong nền kinh tế. Với giới đầu tư, điều này đặc biệt quan trọng bởi thị trường thường chỉ bước vào một nhịp tăng bền hơn khi tăng trưởng lợi nhuận bắt đầu theo kịp – hoặc vượt – tốc độ tăng của giá cổ phiếu.

Đà tăng lợi nhuận đang củng cố xu hướng của thị trường

Theo báo cáo mới công bố của VNDIRECT, lợi nhuận ròng của các doanh nghiệp niêm yết trên HoSE trong quý I/2026 tăng 50% so với cùng kỳ, trong khi doanh thu tăng 28,5%. Đây là một trong những quý ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh nhất kể từ sau giai đoạn phục hồi hậu COVID-19.

“Kết quả kinh doanh quý I/2026 tiếp tục duy trì xu hướng tích cực, qua đó tạo nền tảng thuận lợi cho triển vọng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết trong năm 2026”, ông Hoàng Việt Phương, Giám đốc Khối Phân tích và Tư vấn đầu tư, Công ty Chứng khoán VNDIRECT, cho biết.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô tăng trưởng lợi nhuận, mà còn ở chất lượng của đà phục hồi. Theo dữ liệu trong báo cáo, lợi nhuận cốt lõi (EBIT) của các doanh nghiệp trên HoSE trong quý I tăng 45,3% so với cùng kỳ và tăng 0,7% so với quý trước. Ngay cả khi loại trừ nhóm bất động sản, EBIT toàn thị trường vẫn tăng 27,1% so với cùng kỳ, cao hơn đáng kể mức tăng 16% của quý IV/2025.

Diễn biến này cho thấy tăng trưởng lợi nhuận không còn chỉ đến từ một vài doanh nghiệp vốn hóa lớn hay các khoản thu nhập mang tính thời điểm, mà đang dần lan sang hoạt động kinh doanh cốt lõi của nhiều nhóm ngành trong nền kinh tế.

Đây cũng là yếu tố giúp mặt bằng định giá thị trường chưa tăng quá nóng dù VN-Index đã hồi phục đáng kể trong nhiều tháng qua.

Nói cách khác, tốc độ tăng lợi nhuận doanh nghiệp hiện vẫn đang nhanh hơn đà tăng của giá cổ phiếu. Điều này khiến nhịp tăng hiện tại của thị trường khác đáng kể so với nhiều giai đoạn trước, khi VN-Index chủ yếu được kéo lên bởi dòng tiền hoặc kỳ vọng chính sách hơn là tăng trưởng lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp.

Tính đến giữa tháng 5/2026, gần như toàn bộ doanh nghiệp vốn hóa lớn trên HoSE đã công bố kết quả kinh doanh quý I, tương đương gần 100% vốn hóa toàn sàn. Điều này giúp bức tranh lợi nhuận phản ánh khá đầy đủ diễn biến hoạt động của khu vực doanh nghiệp niêm yết.

Không chỉ lợi nhuận cải thiện, doanh thu của nhiều nhóm ngành lớn cũng ghi nhận mức tăng trưởng khá mạnh. Trong đó, bất động sản tăng 57,8%, dịch vụ tài chính tăng 59,7% và dầu khí tăng 46,2%.

Đà phục hồi lợi nhuận lan rộng hơn trong nền kinh tế

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của mùa báo cáo quý I năm nay là độ lan tỏa của tăng trưởng lợi nhuận.

Nếu giai đoạn 2023–2024, tăng trưởng thị trường phần lớn phụ thuộc vào nhóm ngân hàng hoặc một vài doanh nghiệp vốn hóa lớn, thì quý I năm nay ghi nhận sự cải thiện đồng thời ở nhiều nhóm ngành từ bán lẻ, tiêu dùng đến dầu khí và tiện ích.

Theo ông Phương, tăng trưởng lợi nhuận hiện không còn chỉ tập trung ở một vài doanh nghiệp vốn hóa lớn mà đã bắt đầu lan tỏa sang nhiều nhóm ngành trong nền kinh tế.

Đáng chú ý, EBIT của nhóm phi tài chính trên HoSE tăng tới 80,5% trong quý I và vẫn tăng gần 50% ngay cả khi loại trừ bất động sản. Ông Phương chia sẻ thêm, biên lãi gộp của nhóm phi tài chính cũng cải thiện lên mức 21%, cao hơn mức 20,2% của quý trước. Ngay cả khi loại trừ bất động sản, biên lãi gộp vẫn đạt 17,4% cho thấy hiệu quả hoạt động đang cải thiện trên diện rộng ở nhiều nhóm ngành khác nhau.

Trong đó, nhóm bán lẻ ghi nhận sự phục hồi khá rõ nét với lợi nhuận tăng hơn 80% so với cùng kỳ, nhờ nhu cầu tiêu dùng ICT và điện máy cải thiện, giá bán tăng và biên lợi nhuận mở rộng. Các doanh nghiệp như MWG, FRT, DGW hay PET đều ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực.

Nhu cầu mua sắm tăng mạnh trong bối cảnh lo ngại giá sản phẩm ICT và điện máy leo thang do thiếu hụt chip toàn cầu cũng góp phần hỗ trợ kết quả kinh doanh của nhóm bán lẻ.

Ở nhóm thực phẩm và đồ uống, tăng trưởng lợi nhuận được hỗ trợ bởi giá nguyên liệu đầu vào hạ nhiệt, sức tiêu dùng phục hồi trong dịp Tết cùng nỗ lực mở rộng hệ thống phân phối của các doanh nghiệp đầu ngành. Đây cũng là nhóm phản ánh khá rõ sự cải thiện của tiêu dùng nội địa sau giai đoạn sức mua suy yếu kéo dài.

Trong khi đó, dầu khí trở thành nhóm tăng trưởng mạnh nhất thị trường với mức tăng lợi nhuận hơn 1.000% so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ sự bùng nổ của BSR trong bối cảnh giá dầu và biên lọc dầu tăng mạnh sau căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.

Ngay cả nhóm tiện ích – vốn thường duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định hơn là đột biến – cũng ghi nhận kết quả tích cực nhờ nhu cầu điện phục hồi trở lại và sản lượng điện khí cải thiện mạnh trong quý đầu năm.

Sự cải thiện đồng thời của nhiều nhóm ngành đang giúp bức tranh lợi nhuận thị trường trở nên cân bằng hơn so với giai đoạn trước. Tăng trưởng lợi nhuận cũng đang lan tỏa rộng hơn với nhiều nhóm ngành bứt phá, thay vì chỉ tập trung ở một vài cổ phiếu dẫn dắt như các nhịp hồi phục trước.

Nguồn: BLOOMBERG, FIINPRO, VNDIRECT Reseach, dữ liệu ngày 11/05/2026.

Dù bức tranh lợi nhuận quý I đang cải thiện rõ rệt, thị trường nhiều khả năng sẽ bước vào giai đoạn phân hóa sâu hơn thay vì tăng đồng thuận như giai đoạn đầu chu kỳ phục hồi.

Ở nhóm ngân hàng, lợi nhuận trước thuế toàn ngành tiếp tục duy trì mức tăng khoảng 13% nhờ tín dụng cải thiện và thu nhập dịch vụ tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, NIM toàn ngành tiếp tục thu hẹp khoảng 24 điểm cơ bản so với quý trước do áp lực chi phí huy động gia tăng, trong khi tỷ lệ hình thành nợ xấu tăng trở lại từ 0,8% lên 1,7%.

Nhóm ngân hàng quy mô nhỏ chịu áp lực rõ nét hơn khi cạnh tranh huy động vốn gia tăng, khi tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) còn hạn chế. Một số ngân hàng cũng chủ động nâng lãi suất huy động nhằm chuẩn bị nguồn vốn cho chu kỳ tăng trưởng tín dụng mạnh hơn trong các quý tới.

Về xu hướng thị trường trong giai đoạn tới, ông Phương cho rằng tăng trưởng lợi nhuận đang có dấu hiệu lan tỏa rộng hơn sang nhiều nhóm ngành ngoài tài chính và bất động sản – hai lĩnh vực từng đóng vai trò dẫn dắt trong giai đoạn hồi phục trước đó. Tuy nhiên, mức độ cải thiện giữa các nhóm ngành đã bắt đầu xuất hiện sự phân hóa rõ nét.

Trong khi bán lẻ, tiêu dùng hay dầu khí ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận cao, nhóm ngân hàng lại đối mặt áp lực thu hẹp NIM và gia tăng nợ xấu. Điều này cho thấy thị trường có thể bước sang giai đoạn tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khả năng duy trì EPS của từng doanh nghiệp thay vì mở rộng định giá trên diện rộng.

Nói cách khác, giai đoạn “mọi cổ phiếu cùng tăng” có thể đang dần qua đi. Dòng tiền nhiều khả năng sẽ chọn lọc hơn, tập trung vào các doanh nghiệp duy trì được tốc độ tăng trưởng lợi nhuận và chất lượng tài sản ổn định trong nửa cuối năm.

Trong bối cảnh định giá của VN-Index vẫn duy trì dưới mức trung bình nhiều năm, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận tiếp tục được cải thiện có thể sẽ là yếu tố quan trọng nâng đỡ thị trường chứng khoán trong phần còn lại của năm 2026.