Điều hành giá chủ động trước biến động năng lượng

CPI 2 tháng đầu năm 2026 tăng 2,94%

Theo Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội tháng 02/2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 02/2026 tăng 1,14% so với tháng trước; tăng 1,19% so với tháng 12/2025 và tăng 3,35% so với cùng kỳ năm 2025. Tính bình quân 2 tháng đầu năm 2026, CPI tăng 2,94% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 3,47%.

Cục Thống kê cho biết, bên cạnh CPI, một số chỉ số giá khác có biến động đáng chú ý. Giá vàng bình quân hai tháng đầu năm tăng hơn 82,60% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá USD tăng hơn 2,70%.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính tại phiên họp Chính phủ thường kỳ gần đây, nhằm tăng cường công tác quản lý, điều hành và bình ổn giá trong dịp cuối năm và Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Bộ đã chỉ đạo các đơn vị trong toàn ngành tài chính triển khai nhiều biện pháp quản lý thị trường.

Tết Nguyên đán năm 2026 rơi vào giữa tháng 2 dương lịch. Theo báo cáo, thị trường hàng hóa trong dịp này diễn ra sôi động theo quy luật hằng năm, song nguồn cung được chuẩn bị đầy đủ nên giá cả các mặt hàng thiết yếu nhìn chung ổn định, không xảy ra tình trạng khan hàng hay sốt giá. Trước Tết, các địa phương đã chủ động chuẩn bị nguồn cung lương thực, thực phẩm và hàng hóa thiết yếu, bảo đảm thị trường dồi dào, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân trong dịp cao điểm.

Báo cáo của Bộ Tài chính cho biết mặt bằng giá trong tháng 02/2026 tương đối ổn định do nguồn cung đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và người dân có xu hướng chi tiêu tiết kiệm. Giá cả trên thị trường không có biến động bất thường trên diện rộng.

Ở nhóm năng lượng, giá xăng dầu thế giới bình quân trong tháng 02/2026 tăng từ 3,03% đến 16,08% so với tháng 01 tùy từng chủng loại.

Thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu tiếp tục được giảm theo Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15, trong khi mặt hàng xăng được áp dụng thuế giá trị gia tăng 8% theo Nghị quyết 204/2025/QH15.

Đối với thị trường khí hóa lỏng, trong tháng 02/2026 giá CP Aramco đạt 542,5 USD/tấn, tăng 20 USD so với tháng trước. Giá bán lẻ LPG trong nước theo đó tăng khoảng 5.000 – 7.000 đồng mỗi bình 12kg so với tháng trước.

Bộ Tài chính cho biết một số yếu tố có thể tạo áp lực lên lạm phát trong năm 2026, bao gồm diễn biến phức tạp của giá nhiên liệu thế giới, khả năng tăng giá vật liệu xây dựng trong bối cảnh đẩy mạnh giải ngân đầu tư công và thị trường bất động sản sôi động, cũng như khả năng điều chỉnh giá dịch vụ khám chữa bệnh khi tính thêm chi phí quản lý.

Ở chiều ngược lại, một số yếu tố được đánh giá có thể góp phần giảm áp lực lạm phát như nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào, nhu cầu tiêu dùng còn yếu, các chính sách hỗ trợ giảm thuế tiếp tục có hiệu lực và chính sách miễn học phí mầm non – phổ thông theo Nghị quyết 217/2025/QH15.

Bám sát thị trường trong bối cảnh biến động

Tuy nhiên, những ngày qua, thị trường năng lượng thế giới chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị tại Trung Đông, giá xăng dầu đã qua 2 kỳ điều chỉnh trong 7 ngày đầu tháng 3/2025, với biên độ tăng không nhỏ.

Theo thông báo của Bộ Công Thương, thị trường xăng dầu thế giới chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel với Iran; một số nhà máy lọc dầu tại Trung Đông, Trung Quốc, Ấn Độ phải tạm dừng hoặc giảm công suất; một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để ưu tiên nhu cầu trong nước.

Cùng với tâm lý tích trữ nhiên liệu tại nhiều quốc gia, nguồn cung xăng dầu toàn cầu trở nên khan hiếm, khiến giá xăng dầu thế giới tiếp tục tăng cao trong những ngày gần đây, ngoại trừ dầu hỏa có xu hướng giảm sau khi tăng mạnh ngày 4/3/2026.

TS. Nguyễn Đức Độ - Phó Viện trưởng Viện Kinh tế – Tài chính (Học viện Tài chính) nhận định, hiện vẫn còn quá sớm để đưa ra nhận định chắc chắn về thời điểm kết thúc của cuộc chiến tại Iran. Ông cho rằng tính chất và thời gian kéo dài của xung đột sẽ quyết định mức độ tác động tới giá năng lượng toàn cầu. Nếu chiến sự chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, giá xăng dầu có thể tăng trong một số tuần rồi giảm trở lại khi rủi ro địa chính trị hạ nhiệt. Trong kịch bản này, tác động tới CPI cả năm sẽ không quá lớn, bởi mức tăng chỉ mang tính tạm thời và bình quân năm có thể không biến động nhiều.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Đức Độ, tốc độ tăng CPI cả năm 2026 vẫn được dự báo nằm trong tầm kiểm soát. Ông cho rằng nếu chiến sự kéo dài, kinh tế thế giới có thể suy yếu và điều này sẽ làm giảm nhu cầu hàng hóa toàn cầu, qua đó cản trở đà tăng của giá nhiều loại hàng hóa khác.

Các chuyên gia cho rằng ở thời điểm hiện nay chưa cần điều chỉnh dự báo lạm phát cho cả năm 2026. Điều quan trọng là tiếp tục theo dõi sát diễn biến quốc tế và cập nhật kịch bản khi có đủ dữ liệu rõ ràng hơn.

TS. Nguyễn Đức Độ cũng khuyến nghị nguyên tắc quan trọng trong điều hành giá hiện nay là hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Với những cú sốc ngắn hạn, có thể sử dụng các công cụ bình ổn để giảm biên độ tăng. Đồng thời, cần truyền thông rõ ràng về nguyên nhân và mức độ tác động để tránh tâm lý hoang mang hoặc "té nước theo mưa".

Bổ sung thêm góc nhìn quốc tế, ông Heng Koon How - Trưởng Bộ phận Chiến lược Thị trường, Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu của Ngân hàng UOB Singapore, cho rằng dù căng thẳng tại Trung Đông đang leo thang, một "lằn ranh đỏ" quan trọng vẫn chưa bị vượt qua, khi Iran chưa trực tiếp tấn công các cơ sở năng lượng trong khu vực Vịnh hoặc các tàu chở dầu.

Theo chuyên gia này, chỉ khi nguồn cung năng lượng qua khu vực bị gián đoạn nghiêm trọng, giá dầu Brent mới có thể tăng mạnh lên khoảng 100 USD/thùng. Ngoài ra, OPEC vẫn còn dư địa tăng sản lượng để bình ổn thị trường, do đó UOB dự báo giá dầu Brent khoảng 80 USD/thùng trong quý II – III/2026 và giảm dần về khoảng 70 USD/thùng vào cuối năm, cho thấy nguy cơ thiếu hụt nguồn cung toàn cầu chưa ở mức nghiêm trọng.

Trước đó, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 02/2026, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Tài chính, Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm các quy định về kê khai, niêm yết giá; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, không để xảy ra tình trạng găm hàng, đội giá; đồng thời đẩy mạnh đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ bảo đảm cung ứng đủ điện, xăng dầu, hàng hóa thiết yếu và nguyên liệu đầu vào cho sản xuất kinh doanh và đời sống, đồng thời khẩn trương đề xuất giải quyết các vướng mắc liên quan đến cơ chế giá FIT.