Ngành gỗ cần chuyển mạnh từ gia công sang thiết kế

Nhìn lại năm 2025 cho thấy, cùng với ngành chế biến, xuất khẩu lâm sản có bước tiến nổi bật khi kim ngạch vượt 18,3 tỉ USD, xuất siêu hơn 15 tỉ USD, chiếm trên 75% tổng xuất siêu cả nước. Kết quả này không chỉ phản ánh năng lực sản xuất mà còn cho thấy khả năng thích ứng và hội nhập sâu rộng của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ nền tảng xuất khẩu nguyên liệu thô, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những trung tâm sản xuất và xuất khẩu đồ gỗ hàng đầu thế giới. Sản phẩm gỗ Việt Nam có mặt tại hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ, chinh phục các thị trường yêu cầu cao như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc. Song song với tăng trưởng thương mại, ngành lâm nghiệp duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên 42%, mở rộng diện tích rừng trồng đạt chứng chỉ quản lý bền vững, từng bước củng cố chuỗi cung ứng hợp pháp và minh bạch.

Dù vậy, bối cảnh mới đặt ra không ít thách thức. Các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, kinh tế tuần hoàn; áp lực chuyển đổi xanh gia tăng; biến động địa chính trị và suy giảm nhu cầu tiêu dùng toàn cầu tác động trực tiếp đến đơn hàng và lợi nhuận. Mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào gia công có giá trị gia tăng thấp.

Để vượt qua những thách thức này, các chuyên gia kinh tế cho rằng, yêu cầu cấp bách hiện nay là cần tái cấu trúc chiến lược phát triển cho ngành gỗ. Đồng thời, ngành gỗ cần chuyển từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ và sáng tạo; từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu; đẩy mạnh chuyển đổi số, tự động hóa và sử dụng vật liệu thân thiện môi trường. Cùng với đó là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp chế biến với người trồng rừng, phát triển vùng nguyên liệu đạt chứng chỉ bền vững. Đây sẽ là nền tảng để bảo đảm tăng trưởng dài hạn.

Cùng với nỗ lực của doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ theo hướng minh bạch, ổn định và phù hợp với các cam kết quốc tế sẽ góp phần giúp ngành gỗ đáp ứng tiêu chuẩn mới, mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trên nền tảng những thành tựu đã đạt được, ngành gỗ Việt Nam không chỉ hướng tới mục tiêu tăng trưởng về quy mô mà còn đặt trọng tâm vào chất lượng và thương hiệu. Duy trì đà tăng trưởng và khẳng định vị thế quốc tế, ngành gỗ phải chuyển mạnh từ gia công sang thiết kế, tạo dựng giá trị gia tăng cao và phát triển bền vững.