Truyền thông giáo dục đại học trước yêu cầu đổi mới từ Nghị quyết 71

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số, đang làm thay đổi cách các cơ sở giáo dục đại học vận hành, kết nối với người học và xây dựng hình ảnh trong xã hội. Trong bối cảnh đó, truyền thông không còn đơn thuần là hoạt động quảng bá mà trở thành một bộ phận quan trọng của quản trị đại học hiện đại.

Đây cũng là nội dung xuyên suốt được trao đổi tại Hội thảo khoa học “Nâng cao chất lượng sản phẩm truyền thông đáp ứng nhiệm vụ giáo dục và đào tạo theo yêu cầu của Nghị quyết 71-NQ/TW” năm 2026 do Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng tổ chức.

Theo PGS.TS Nguyễn Lê Hùng, Hiệu trưởng nhà trường, sự xuất hiện ngày càng nhiều nền tảng truyền thông số cùng những thay đổi trong hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng đặt các cơ sở giáo dục đại học trước yêu cầu đổi mới toàn diện về quản trị, đào tạo và xây dựng thương hiệu. Đặc biệt, Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đề ra nhiều định hướng quan trọng nhằm xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, hiện đại và hội nhập quốc tế. Trong tiến trình đó, truyền thông ngày càng gắn chặt với nhiệm vụ đổi mới quản trị đại học, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển văn hóa chất lượng tại các cơ sở giáo dục.

Tiếp nối chuỗi hội thảo được tổ chức từ năm 2023, hội thảo năm nay tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn của giới nghiên cứu. Ban Tổ chức nhận được 151 bài báo của 198 tác giả đến từ 90 cơ quan, đơn vị trên cả nước. Sau quá trình phản biện, biên tập nghiêm túc, 69 bài báo được lựa chọn công bố trong kỷ yếu.

Hội thảo thu hút sự tham gia của nhiều cơ sở giáo dục đại học, cơ quan báo chí, viện nghiên cứu và doanh nghiệp truyền thông như Tạp chí Cộng sản, Báo Nhân Dân, Báo Tuổi Trẻ, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Quốc gia TPHCM, Trường Đại học Ngoại thương; Đại học Đà Nẵng; Đại học Huế; Đại học Duy Tân; Đại học FPT; Elite PR School; Trường Đại học Cần Thơ; Trường Đại học Văn hiến; Trường Đại học Phenikaa; Trường Đại học Quy Nhơn; Trường Đại học Thủ Dầu Một; Trường Đại học Công nghệ Đồng Nai; Trường Đại học Quốc tế Miền Đông; Trường Đại học Nguyễn Tất Thành; Trường Đại học Thăng Long; Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên; Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương; Trường Đại học Văn Lang; Trường Đại học Tài chính - Marketing; Trường Đại học Khánh Hòa; Công ty Truyền thông Công nghệ số NetSpace...

Sự đa dạng về thành phần tham gia cho thấy truyền thông giáo dục đại học không còn là câu chuyện riêng của từng nhà trường mà đã trở thành vấn đề chung, đòi hỏi sự phối hợp giữa giới học thuật, cơ quan quản lý, báo chí và doanh nghiệp.

Các nghiên cứu được công bố tập trung vào ba nhóm chủ đề lớn. Thứ nhất là truyền thông chính sách, quản trị đại học hiện đại và triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW. Thứ hai là công nghệ số, AI và đổi mới hoạt động truyền thông trong môi trường số. Thứ ba là xây dựng thương hiệu, phát triển văn hóa số và lan tỏa các giá trị giáo dục trong xã hội số.

Qua các tham luận, nhiều nhà khoa học cho rằng truyền thông đang ngày càng đóng vai trò kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái giáo dục đại học, tạo sự đồng thuận xã hội và góp phần nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường.

AI mở ra cơ hội mới cho truyền thông giáo dục

Một trong những điểm nhấn nổi bật của hội thảo năm nay là các nghiên cứu liên quan đến ứng dụng AI và công nghệ số trong truyền thông giáo dục đại học.

Các tham luận đề cập nhiều hướng tiếp cận mới như sử dụng AI trong sản xuất nội dung truyền thông, xây dựng học liệu số mở, ứng dụng kỹ thuật thiết kế câu lệnh (prompt engineering), thiết kế sản phẩm truyền thông lấy người học làm trung tâm hay sử dụng các công cụ AI hỗ trợ giảng dạy và nghiên cứu. Bên cạnh cơ hội, nhiều nghiên cứu cũng đặt ra những vấn đề cần quan tâm như năng lực kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, đạo đức AI và an toàn truyền thông số.

TS Nguyễn Thị Quốc Minh, giảng viên Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM), đánh giá cao chất lượng các nghiên cứu được công bố tại hội thảo.

Theo TS Quốc Minh, dù số lượng bài gửi về rất lớn nhưng các công trình được lựa chọn đều có chiều sâu, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn. Nhiều nghiên cứu không dừng lại ở việc phân tích học thuật mà tập trung giải quyết những vấn đề đang được xã hội và giới chuyên môn quan tâm. “Điều làm tôi ấn tượng là các tác giả đã mạnh dạn đưa AI và truyền thông số vào giải quyết các bài toán quản trị đại học và quản trị truyền thông. Điều đó cho thấy hàm lượng khoa học cao cũng như khả năng bắt nhịp nhanh với sự phát triển của công nghệ”, TS Nguyễn Thị Quốc Minh nhận xét.

TS Nguyễn Thị Quốc Minh cho rằng việc một trường kỹ thuật như Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng duy trì thường niên một diễn đàn học thuật chuyên sâu về truyền thông là bước đi mang tính chiến lược. Hội thảo không chỉ tạo không gian để các nhà nghiên cứu trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và hình thành các hợp tác liên ngành mà còn góp phần tăng cường kết nối giữa nhà trường với cơ quan báo chí và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh công nghệ số đang làm thay đổi nhanh chóng thị trường lao động, sự tham gia của doanh nghiệp và các cơ quan truyền thông giúp các cơ sở đào tạo nhận diện rõ hơn những yêu cầu mới về kỹ năng nghề nghiệp, từ đó điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp với thực tiễn. “Nhà trường biết mình cần dạy gì, sinh viên biết mình cần trang bị những kỹ năng nào để thích ứng với môi trường nghề nghiệp mới. Đồng thời, sự kết nối với các bên liên quan cũng giúp hoạt động truyền thông của nhà trường hiệu quả hơn”, TS Quốc Minh chia sẻ.

Theo các chuyên gia, xu hướng nổi bật hiện nay là chuyển từ truyền thông cung cấp thông tin sang truyền thông kiến tạo giá trị. Thay vì chỉ giới thiệu hoạt động đào tạo hay tuyển sinh, các cơ sở giáo dục đại học ngày càng chú trọng xây dựng hình ảnh dựa trên giá trị học thuật, trách nhiệm xã hội, đổi mới sáng tạo và những đóng góp cho cộng đồng.