Hơn 64% giáo viên Việt ứng dụng AI dạy học, gấp đôi mức trung bình quốc tế

Thông tin trên được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) công bố tại Tọa đàm góp ý Dự thảo Báo cáo quốc gia Chương trình Đánh giá quốc tế về Dạy và Học (TALIS) chu kì 2024 vừa diễn ra.

Phó Cục trưởng Cục Quản lí chất lượng Phạm Quốc Khánh cho biết, sau khi Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) công bố kết quả TALIS 2024 vào tháng 10.2025, Bộ GDĐT đã khẩn trương xây dựng báo cáo quốc gia nhằm phác họa bức tranh toàn diện về đội ngũ giáo viên THCS Việt Nam, làm cơ sở cho chính sách toàn diện phát triển đội ngũ nhà giáo trong thời gian tới.

Ông Khánh khẳng định dữ liệu từ kì khảo sát này là cơ sở khoa học đặc biệt quan trọng để đánh giá năng lực đội ngũ giáo viên nhằm góp phần bảo đảm sự khả thi và thành công của các chính sách đổi mới giáo dục, nhất là sau khi Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và các luật giáo dục mới được thông qua.

Liên hệ với kết quả khảo sát kết quả học tập học sinh quốc tế, ông Khánh chỉ ra rằng bên cạnh những kết quả tự hào như năng lực Toán học của học sinh Việt Nam thuộc nhóm cao trong khu vực (khoảng 5,0% học sinh đạt mức 5 và 6 trong kì khảo sát PISA năm 2022), ngành giáo dục vẫn đang đối mặt với những thách thức về kĩ năng Viết, Đọc hiểu chưa cao và khoảng cách chênh lệch giữa các vùng miền.

Từ đó, kết quả TALIS 2024 sẽ giúp làm rõ mối liên hệ giữa các nhân tố tác động từ phía giáo viên và hiệu trưởng đến kết quả học tập của học sinh.

Đặc biệt, lần đầu tiên, toàn bộ kì đánh giá TALIS 2024, PISA 2025 và Kì khảo sát diện rộng lớp 5, 9, 11 năm 2026 được thực hiện hoàn toàn trên máy tính với quy mẫu lên tới hơn 400.000 cá nhân tham gia (theo đó 340.000 cá nhân thực hiện hoàn toàn trên máy tính).

Kết quả phân tích 9 lĩnh vực trọng yếu cho thấy đội ngũ giáo viên Việt Nam có nền tảng ổn định và mức độ chuẩn hóa rất cao, với hơn 91% đạt trình độ đại học trở lên và 94,03% được đào tạo sư phạm chính quy – tỉ lệ này vượt xa mức trung bình 77% của OECD, khẳng định sự vững chắc về nghiệp vụ và tính đồng bộ của hệ thống.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng lưu ý thách thức về tính kế thừa khi lực lượng nòng cốt 40-50 tuổi chiếm tới 55%, trong khi giáo viên trẻ dưới 30 tuổi chỉ chiếm 6%, đồng thời chỉ ra sự mất cân bằng giới khi nữ giới chiếm 70% đội ngũ nhưng tỉ lệ nữ hiệu trưởng chỉ đạt 28,8%, thấp hơn nhiều so với mức 47,3% của OECD.

Một phát hiện nổi bật mang tính đột phá là khả năng thích ứng nhanh với công nghệ của giáo viên Việt Nam, thể hiện qua tỉ lệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy đạt 64,45%, cao gấp đôi mức trung bình quốc tế dù điều kiện hạ tầng còn nhiều hạn chế. Điều này cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát rủi ro và xác định nội dung/lĩnh vực khuyến khích ứng dụng AI trong giáo dục.

Dù còn đối mặt với áp lực, đội ngũ giáo viên vẫn thể hiện mức độ cam kết và hài lòng nghề nghiệp rất cao (gần 97%), chủ yếu dựa trên động lực nội tại và niềm tin vào giá trị xã hội của nghề.

Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu khuyến nghị Chính phủ và ngành giáo dục cần sớm hoàn thiện khung pháp lí cho chuyển đổi số, giảm tải thủ tục hành chính, cải thiện chế độ đãi ngộ và tăng cường quyền tự chủ nghề nghiệp trong dạy học để tạo điều kiện cho giáo viên tập trung nâng cao chất lượng dạy học thực chất, đáp ứng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.