Khám phá di tích Chăm cổ nghìn năm tuổi bên dòng sông Cái ở Khánh Hòa
Khánh Hòa - Tháp Bà Ponagar thu hút du khách bởi vẻ đẹp cổ kính cùng giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc.
Quần thể tháp Bà Ponagar. Ảnh: Lương Phong
Nằm trên ngọn đồi Cù Lao cao khoảng 10 – 12 m bên bờ sông Cái, Tháp Bà Ponagar là một trong những điểm tham quan nổi tiếng nhất của phường Bắc Nha Trang (Khánh Hòa). Tháp Bà Ponagar còn được biết đến với tên gọi Yang Po Inư Nagar hay Yang Pô Ana Gar. Trong tiếng Chăm cổ cũng như ngôn ngữ của người Ê Đê và Jrai, "Inư" hoặc "Ana" đều có nghĩa là "Mẹ". Ảnh: Lương Phong
Tháp Bà Ponagar là nơi thờ nữ thần Ponagar. Bà được coi là "Mẹ xứ sở" - vị nữ thần sáng tạo, có công khai mở đất đai, tạo dựng sông núi, cây cối, dạy người dân nghề trồng trọt, dệt vải, dựng xây đời sống. Ảnh: Lương Phong
Quần thể tháp được xây dựng trong khoảng từ thế kỷ VIII đến thế kỷ XIII. Đây là giai đoạn đạo Hindu (Ấn Độ giáo) phát triển cực thịnh tại vương quốc Chăm Pa cổ. Ảnh: Lương Phong
Toàn bộ quần thể được xây dựng theo kết cấu ba tầng, theo trục từ thấp lên cao, mang đậm dấu ấn của kiến trúc đền tháp Chăm cổ. Tầng tháp cổng hiện nay không còn, chỉ có dấu tích sót lại của những cột trụ đá và bậc thang dẫn lên tầng giữa. Tầng giữa, hay còn gọi là Mandapa có nghĩa là nhà tĩnh tâm, là nơi khách hành hương nghỉ chân, chuẩn bị lễ vật trước khi bước vào khu vực thờ tự. Ảnh: Lương Phong
Điểm nhấn nổi bật nhất của quần thể nằm ở tầng trên cùng, nơi tọa lạc ngọn tháp chính cao khoảng 23 m. Công trình gây ấn tượng bởi kỹ thuật xây dựng độc đáo khi những viên gạch nung đỏ được xếp khít lên nhau mà gần như không sử dụng chất kết dính. Đến nay, phương pháp xây dựng này vẫn được xem là một trong những bí ẩn của kiến trúc Chăm cổ. Ảnh: Lương Phong
Bên ngoài thân tháp được trang trí bằng hệ thống phù điêu, tượng đất nung và các họa tiết hình mái vòm, tiên nữ, sư tử, nai, ngỗng cùng nhiều hình tượng mang đậm dấu ấn Hindu giáo. Ảnh: Lương Phong
Tháp được thiết kế gồm bốn tầng, mỗi tầng đều có cửa, tượng thờ và các linh vật bằng đá. Bên trong tháp là không gian thờ cúng trang nghiêm với bức tượng nữ thần Ponagar cao khoảng 2,6 m được tạc từ đá hoa cương màu đen. Tượng ngồi uy nghi trên bệ đá hình đài sen, lưng tựa vào phiến đá lớn tạo hình lá bồ đề. Ảnh: Lương Phong
Ngoài tháp chính thờ nữ thần Ponagar, quần thể còn có ba ngọn tháp khác thờ thần Siva, thần Sanhaka và thần Ganeca. Tháp phía Nam cao khoảng 12 m thờ thần Siva - một trong ba vị thần tối cao của Hindu giáo. Bên cạnh là tháp nhỏ hơn thờ thần Ganeca với hình tượng thân người đầu voi, con trai của thần Siva. Ảnh: Lương Phong
Không chỉ là điểm tham quan nổi tiếng, Tháp Bà Ponagar còn là nơi diễn ra Lễ hội Tháp Bà vào ngày 21 - 23.3 Âm lịch hằng năm. Đây là dịp thu hút đông đảo người dân và du khách đến dâng hương, cầu bình an, đồng thời tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc. Ảnh: Lương Phong
Với những giá trị nổi bật về lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật, quần thể Tháp Bà Ponagar đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia từ năm 1979. Trong khi đó, Lễ hội Tháp Bà Ponagar được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và là một trong 16 lễ hội cấp quốc gia của Việt Nam. Ảnh: Lương Phong
Anh Lương Phong, một người dân sinh sống tại Khánh Hòa, cho biết giá vé tham quan Tháp Bà Ponagar chỉ 30.000 đồng/người. "Khuôn viên tháp trồng nhiều cây xanh nên dù đi vào buổi trưa vẫn khá mát. Mọi người nên dành thời gian chụp ảnh ở khu vực phía dưới rồi đi lên đỉnh đồi để ngắm toàn cảnh sông Cái, thành phố và biển Nha Trang", anh Phong nói. Ảnh: Lương Phong
