Sông Lô cạn trơ, dân chài vất vả mưu sinh
Tuyên Quang - Nhiều khu vực trên sông Lô cạn trơ đáy, ảnh hưởng đến cuộc sống, sinh kế của dân làng chài.
Sông Lô cạn nước, dân làng chài vất vả mưu sinh. Ảnh: Việt Bắc
Sông Lô là phụ lưu tả ngạn của sông Hồng, bắt nguồn từ tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), chảy vào Việt Nam tại xã Vị Xuyên (Tuyên Quang). Bước vào mùa khô, sông Lô nước cạn trơ đáy, ảnh hưởng đến cuộc sống của các cư dân làng chài.
Ghi nhận PV tại khu vực thượng nguồn sông Lô (đoạn qua tỉnh Hà Giang cũ), mực nước giảm sâu, nhiều vị trí lộ cả các cồn cát. Nhiều làng chài phải neo đậu tàu bè dạt sang hai bên bờ. Một số nơi, nước cạn trơ đáy có thể lội qua sông. Mực nước xuống thấp cùng với lượng rác, cây cối vướng lại sau lũ khiến dòng Lô ngày càng trở nên tiêu điều.
Nước sông Lô giảm sâu lộ các cồn cát, mỏm đá ngầm. Ảnh: Việt Bắc
Tình trạng tương tự cũng ghi nhận tại khu vực trung tâm tỉnh Tuyên Quang. Mới chỉ bước vào giai đoạn đầu mùa khô, dòng nước đã cạn khô. Nhiều ma trận đá ngầm lộ rõ khi nước rút.
Nước sông Lô giảm sâu gây ảnh hưởng đến môi trường sinh thái của các loài thủy sản, đặc biệt là hoạt động sản xuất, đời sống của ngư dân làng chài. Các thuyền bè cũng gặp nhiều khó khăn trong quá trình di chuyển.
Có 5 lồng cá giữa sông Lô, anh Phạm Việt Hoàng (phường Minh Xuân) cho biết, những ngày này, cả gia đình mất ăn mất ngủ. Vào mùa khô, dân làng chài phải canh mực nước để di chuyển các lồng bè.
"Khi nước rút phải nhanh chóng di chuyển bè ra chỗ nước sâu. Nếu không kịp chuyển lồng thì cá sẽ chết hết. Mực nước thấp ảnh hưởng rất lớn đến sinh kế của ngư dân làng chài, đến hệ sinh thái cho các loài thủy sản.
Sinh kế dân làng chài gặp khó mỗi khi sông Lô bước vào mùa nước cạn. Ảnh: Việt Bắc
Quá trình di chuyển, đánh bắt thuỷ sản của mọi người cũng không được như ngày trước nữa. Nước lên xuống thất thường nhiều gia đình làng chài từng trắng tay", anh Hoàng cho hay.
Cùng nỗi lo, chị Nguyễn Thị Bích (phường An Tường) cho biết, nước sông cạn ảnh hưởng rất lớn đến sinh kế của dân làng chài. Không chỉ làm thay đổi môi trường sống, sự phát triển của hệ sinh thái thuỷ sản, hoạt động nuôi, đánh bắt cá của ngư dân cũng bị xáo trộn.
"Người dân quen với sông nước, mọi sinh hoạt, đời sống đều gắn liền với nơi đây. Mực nước dòng Lô cứ lên xuống thất thường nên rất vất vả.
Vài năm trở lại đây thì cuộc sống của dân làng chài ven bờ sông Lô khó khăn lắm. Nguồn thủy hải sản không còn như trước, nuôi lồng bè cũng không mấy hiệu quả", chị Bích nói.
Các mỏm đá ngầm lộ ra khi mực nước giảm sâu. Ảnh: Việt Bắc
Trên thực tế, những năm gần đây, mực nước sông Lô có chiều hướng giảm sâu trong mùa khô. Cuối mùa khô năm 2025, mực nước chỉ đạt 11,25m. Đây là mực nước thấp nhất trong lịch sử từ trước đến nay được ghi nhận. Thấp hơn mực nước cạn năm 2023 là 18 cm.
Khoảng 3 năm trở lại đây, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, nước sông Lô lên xuống thất thường. Sau ngập lụt vào các tháng 9 và 10 hàng năm là thời điểm nước sông xuống thấp, duy trì tình trạng cạn trơ đáy từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau.
