Những công trình thay đổi diện mạo TPHCM sau 50 năm mang tên Bác

TPHCM - Nửa thế kỷ trôi qua, hạ tầng TPHCM chuyển mình với mạng lưới đại lộ, cầu vượt, metro hiện đại, mở ra không gian phát triển đồng bộ.

Tại khu Nam, đại lộ Nguyễn Văn Linh (dài gần 18km) đóng vai trò "xương sống", là cửa ngõ kết nối khu vực này với trung tâm và các tỉnh miền Tây. Dọc trục đường này, khu đô thị Phú Mỹ Hưng đã biến vùng đất vốn ngập nước thành khu dân cư đồng bộ, trở thành mô hình đô thị hiện đại đầu tiên của Việt Nam.

Đại lộ Nguyễn Văn Linh giữ vai trò cửa ngõ kết nối khu Nam thành phố. (Ảnh: Anh Tú) — Đại lộ Nguyễn Văn Linh nhìn từ trên cao với quy mô 10 làn xe. Trục đường được phân cách bởi những dải phân cách trồng nhiều tầng cây xanh. Ảnh: Anh Tú

Khu đô thị Phú Mỹ Hưng hiện nay là mô hình đô thị hiện đại của TPHCM. Hồ Bán Nguyệt (thuộc Khu đô thị Phú Mỹ Hưng) được quy hoạch thành không gian sinh hoạt cộng đồng khép kín, phản ánh hiệu quả của mô hình đô thị kiểu mẫu tại phía Nam thành phố. Ảnh: Anh Tú — Hồ Bán Nguyệt (thuộc Khu đô thị Phú Mỹ Hưng) được quy hoạch thành không gian sinh hoạt cộng đồng khép kín, phản ánh hiệu quả của mô hình đô thị kiểu mẫu tại phía Nam thành phố. Ảnh: Anh Tú

Nhằm kết nối trực tiếp khu Nam với cảng Cát Lái và các tuyến giao thông đối ngoại, cầu Phú Mỹ được đưa vào khai thác từ năm 2009. Cây cầu dây văng này giúp đồng bộ giao thông hai khu vực, thay thế việc di chuyển vòng qua trung tâm.

Cầu Phú Mỹ nhìn từ trên cao, nối khu Nam và Đông TPHCM. (Ảnh: Anh Tú) — Cầu Phú Mỹ với tĩnh không thông thuyền 45m đảm bảo khả năng lưu thông cho các tàu vận tải biển ra vào cảng Cát Lái, đồng thời khép kín tuyến đường vành đai phía Đông. Ảnh: Anh Tú

Tại phía Đông, bán đảo Thủ Thiêm vốn là vùng đất bãi bồi, kết nối trung tâm chủ yếu bằng phà. Bước ngoặt hạ tầng xuất hiện khi thành phố xây dựng đại lộ Đông Tây (nay là đường Võ Văn Kiệt, dài gần 22km) kết hợp cùng hầm vượt sông Sài Gòn (hầm Thủ Thiêm, khánh thành 2011). Đây là hầm dìm vượt sông dài nhất Đông Nam Á tại thời điểm hoàn thành. Cùng với hệ thống cầu Thủ Thiêm 1, cầu Ba Son và cầu Sài Gòn, mạng lưới hạ tầng đồng bộ đã thúc đẩy khu Đông trở thành trung tâm tài chính, thương mại quy mô lớn.

Hầm vượt sông Sài Gòn (hầm Thủ Thiêm) nối trung tâm TPHCM với phía Đông thành phố. Ảnh: Anh Tú

Cầu Ba Son được xây dựng nối hai bên bờ sông Sài Gòn, giúp việc di chuyển vào trung tâm thuận tiện hơn. Ảnh: Anh Tú

Khu đô thị mới Thủ Thiêm đang thay da đổi thịt từng ngày với hàng loạt cao ốc, dự án thương mại quy mô lớn san sát nhau. Ảnh: Anh Tú

Dấu mốc quan trọng tiếp theo của khu Đông là tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) dài 19,7km. Chính thức vận hành toàn tuyến vào tháng 12.2024, Metro số 1 đi qua Khu Công nghệ cao và ĐHQG TPHCM, đặt nền móng vững chắc cho mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD).

Tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên vận hành góp phần tạo nên diện mạo mới. Ảnh: Anh Tú

Đối với khu vực trung tâm, các dự án chỉnh trang kênh rạch đã trực tiếp làm thay đổi chất lượng sống của người dân. Điển hình là dự án xử lý ô nhiễm, chỉnh trang đô thị đã biến kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Tàu Hũ - Bến Nghé ...từ những dòng nước đen đặc, ngập ngụa rác thải thành tuyến đường ven kênh, công viên xanh mát.

Dự án cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè hoàn thành đã giải quyết triệt để tình trạng ngập úng và ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng sống cho hơn 1,2 triệu người dân trong lưu vực. Ảnh: Anh Tú — Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè hoàn thành đã giải quyết được tình trạng ngập úng và ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng sống cho hơn 1,2 triệu người dân trong lưu vực. Ảnh: Anh Tú

Khu vực đầu cầu Sài Gòn gồm cầu Sài Gòn 1 và cầu Sài Gòn 2 nối đường Điện Biên Phủ với đường Võ Nguyên Giáp nay được bổ sung công viên, bến tàu thủy và nhà ga Metro hiện đại.

Cụm hạ tầng vượt sông tại nút giao cầu Sài Gòn (gồm cầu Sài Gòn 1, cầu Sài Gòn 2 và cầu cạn Metro) minh chứng cho quá trình phát triển đồng bộ mạng lưới giao thông đa phương thức. Ảnh: Anh Tú

Dọc bờ sông, bến Bạch Đằng cũng trở thành điểm vui chơi, trải nghiệm du thuyền trên sông Sài Gòn.

Công viên bến Bạch Đằng sau quá trình cải tạo cảnh quan đã kết nối trực tiếp với bến buýt đường sông (waterbus), phục vụ hiệu quả nhu cầu phát triển du lịch đường thủy của TPHCM. Ảnh: Anh Tú

Đặc biệt, đầu năm 2026, thành phố khánh thành công viên số 1 Lý Thái Tổ trên khu đất từng bỏ hoang nhiều năm. Tượng đài “Giọt nước” tại đây là biểu tượng tri ân những mất mát trong đại dịch COVID-19, đồng thời tôn vinh tinh thần đoàn kết của người dân thành phố.

Tượng đài “Giọt nước” tại Công viên số 1 Lý Thái Tổ được thiết kế theo mô hình không gian mở, tăng tỷ lệ mảng xanh cho lõi nội đô và phục vụ trực tiếp lợi ích sinh hoạt cộng đồng. (Ảnh: Anh Tú) — Tượng đài “Giọt nước” tại Công viên số 1 Lý Thái Tổ được thiết kế theo mô hình không gian mở, tăng tỉ lệ mảng xanh cho lõi nội đô và phục vụ trực tiếp lợi ích sinh hoạt cộng đồng. Ảnh: Anh Tú

Hiện nay, hệ thống đường vành đai, các tuyến metro tiếp theo, đường sắt kết nối sân bay Long Thành cùng các dự án chống ngập đang tiếp tục được triển khai. Nhìn lại chặng đường 50 năm, mỗi công trình được xây dựng đều ghi dấu ấn đậm nét cho một giai đoạn phát triển vươn tầm của thành phố mang tên Bác.