Đề xuất bỏ công chứng bắt buộc với 6 loại giao dịch

Theo chương trình dự kiến, ngày 23.4, Quốc hội sẽ bấm nút biểu quyết thông qua Luật Công chứng (sửa đổi).

Bộ Tư pháp cho biết đã tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án luật nêu trên. Một trong những nội dung đáng chú ý là thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc công chứng nhằm tạo thuận lợi cho người dân.

Các giao dịch gồm: văn bản ủy quyền của người có tên trong hợp đồng thuê nhà ở đã xuất cảnh cho người khác đứng tên mua nhà ở thuộc tài sản công; hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng kinh doanh bất động sản; văn bản thỏa thuận của các thành viên có chung quyền sử dụng đất khi góp vốn vào doanh nghiệp; văn bản ủy quyền giải quyết thi hành án liên quan đến tài sản khi người phải thi hành án xuất cảnh; văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại; hợp đồng chuyển nhượng Văn phòng Thừa phát lại.

Bộ Tư pháp lý giải, việc cắt giảm các giao dịch phải công chứng nhằm giảm chi phí tuân thủ pháp luật, đồng thời khuyến khích người dân chủ động lựa chọn công chứng khi cần thiết.

Trong quá trình thảo luận tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (đoàn tỉnh Phú Thọ) cho rằng, nội dung người dân hiện đặc biệt quan tâm là công chứng bất động sản.

Theo đại biểu, lĩnh vực này đang phát sinh nhiều vấn đề trong thực tế, vì vậy lần sửa luật này cần tạo điều kiện để giao dịch được thuận lợi và phát huy hiệu quả hơn.

Đại biểu tỉnh Phú Thọ cho biết, chúng ta phải cần làm linh động, có thể là khuyến khích hoặc không khuyến khích, hoặc do người giao dịch tự nguyện chứ không phải bắt buộc tất cả đều phải công chứng.

Hiện nay, nếu công chứng thì phải làm rõ là công chứng hình thức hay công chứng nội dung, công chứng có chịu trách nhiệm trong các giao dịch có vấn đề nghi ngờ liên quan đến sai phạm.

Ví dụ, việc trốn thuế, trong các giao dịch bất động sản này, công chứng có chịu trách nhiệm không. Nếu không thì không cần công chứng, chỉ cần giao dịch, ký hợp đồng theo mẫu của Nhà nước hướng dẫn và ra nộp thuế có các biên lai. Như vậy coi như giao dịch xong thì không cần phải bắt buộc người dân đi công chứng.

Một số đại biểu cũng cho rằng, dự thảo chưa làm rõ tiêu chí xác định giao dịch bắt buộc công chứng, đồng thời chỉ ra tình trạng cùng một nội dung giao dịch nhưng được quy định ở nhiều luật khác nhau, gây khó khăn khi thực hiện.

Giải trình nội dung này, Bộ Tư pháp cho biết, việc cắt giảm các giao dịch bắt buộc công chứng góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, qua đó hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo cơ quan soạn thảo, giao dịch thuộc diện phải công chứng là những trường hợp đòi hỏi điều kiện tham gia chặt chẽ. Chủ thể tham gia phải có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp và hoàn toàn tự nguyện.

Dự thảo cũng nêu rõ nguyên tắc tránh chồng chéo với các luật khác. Theo đó, Luật Công chứng chỉ quy định nguyên tắc chung, còn các giao dịch cụ thể phải công chứng sẽ do các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở quy định, nhằm hạn chế việc mở rộng tràn lan các giao dịch bắt buộc công chứng.