Những ‘tay to’ nào đang chi phối thị trường xe bán tải Việt?

Năm 2025, thị trường ô tô Việt Nam chứng kiến sự phục hồi của phân khúc xe bán tải (pick-up) với doanh số đạt đỉnh. Tuy nhiên, bước sang những tháng đầu năm 2026, thị trường này lại đang đối diện với biến động lớn, có nguy cơ khiến doanh số đi lùi.

Một trong những biến động đó là quy định mới của TP Hà Nội khi coi xe bán tải là xe tải và bị áp đặt hạn chế thời gian di chuyển trong nội đô.

Một thị trường cô đặc, ít nhà sản xuất tham gia

Theo số liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), dung lượng thị trường xe bán tải năm 2025 đạt 27.093 xe, tăng trưởng 16,9% so với năm 2024 (23.159 xe) và xô đổ kỷ lục 25.325 xe thiết lập hồi năm 2021. 

Đáng chú ý, toàn bộ 100% lượng xe bán ra trong năm này đều sử dụng động cơ đốt trong chạy dầu truyền thống, chưa có sự góp mặt của các mẫu xe năng lượng mới (Hybrid hay EV) phân phối chính hãng.

Trong quy mô hơn 27.000 xe, cục diện cạnh tranh ghi nhận sự thu hẹp về số lượng người chơi và sự áp đảo của một vài thương hiệu. 

Sau khi Mazda BT-50 rút khỏi danh sách bán hàng từ đầu năm 2024 và Nissan Navara không công bố số liệu, thị trường hiện chỉ còn là sân chơi của bốn hãng: Ford, Mitsubishi, Toyota và Isuzu.

Ford Ranger duy trì vị thế dẫn đầu với 18.692 xe bán ra, nắm giữ 68,9% thị phần. Điều đó có nghĩa là cứ 10 xe bán tải lăn bánh thì có tới 7 chiếc là Ford Ranger. Lợi thế của mẫu xe Mỹ nằm ở sự chủ động nguồn cung khi có đến 15.372 xe được lắp ráp trong nước.

Ở vị trí thứ hai, Mitsubishi Triton đạt doanh số 4.303 xe, ghi nhận tốc độ tăng trưởng 60,14% so với năm 2024. Sự gia tăng này một phần đến từ thế hệ mới ra mắt hồi năm 2024, được hãng xe Nhật Bản tinh chỉnh theo hướng bổ sung tiện nghi phục vụ nhu cầu sử dụng hàng ngày, thay vì thuần chở hàng, nhằm cạnh tranh trực tiếp với Ford Ranger. Hiện Triton chiếm 15,9% thị phần.

Toyota Hilux đứng thứ ba với 3.501 xe (chiếm 12,9% thị phần), trong khi Isuzu D-Max ghi nhận doanh số 597 xe (2,2% thị phần).

Hưởng lợi từ những ưu đãi tài chính suốt nhiều năm

Sự sôi động của thị trường bán tải tại Việt Nam có nguyên nhân từ mục đích sử dụng và các ưu đãi tài chính, thay vì thuần túy giải quyết bài toán vận tải hàng hóa.

Khác với thị trường Thái Lan - nơi xe bán tải chủ yếu là công cụ chở hàng, người dùng Việt Nam tìm đến bán tải phần lớn để kết hợp đi lại hàng ngày như xe con đô thị.

Giai đoạn trước năm 2019, lệ phí trước bạ cho xe bán tải chỉ ở mức 2% (ngang xe tải), giúp người mua tiết kiệm từ 60-80 triệu đồng chi phí lăn bánh so với xe con (chịu mức 10-12%).

Đồng thời, theo quy chuẩn 41/2016, xe bán tải có khối lượng chở hàng dưới 1.500 kg được coi là xe con khi tham gia giao thông.

Đến năm 2019, ưu đãi tài chính giảm xuống khi Nghị định 20/2019 nâng lệ phí trước bạ xe bán tải lên mức 60% so với xe con (tương đương 6-7,2%), nhưng đây vẫn là mức thấp hơn xe du lịch.

Quy chuẩn 41/2019 hạ mức khối lượng chuyên chở xuống dưới 950 kg để được coi là xe con. Dù vậy, phần lớn các mẫu xe trên thị trường vẫn đáp ứng tiêu chuẩn này.

Áp lực trước quy định mới của Hà Nội

Bước sang năm 2026, "đặc quyền" lưu thông của xe bán tải chính thức bị đe doạ. Quy chuẩn 41/2024 đã loại bỏ nội dung "xe bán tải chở dưới 950 kg hàng hóa được coi là xe con".

Tiếp đó, Quyết định 01/2026 của UBND thành phố Hà Nội về hoạt động của phương tiện giao thông (hiệu lực từ ngày 15/1/2026) đã tạo ra áp lực lên thị trường này và các nhà sản xuất tham gia.

Cụ thể, theo Sở Xây dựng Hà Nội, phần lớn các mẫu xe bán tải phổ biến (Ranger, Triton, Hilux, D-Max, BT-50, Navara) đều được phân loại là "xe tải pick-up cabin kép", thuộc nhóm xe tải thông dụng.

Chỉ một số ít dòng xe đặc thù như Ford Ranger Raptor hay Ram TRX 1500 mới được xếp vào nhóm “ô tô con pick-up".

Áp dụng quy tắc tính khối lượng toàn bộ (gồm trọng lượng xe, người và hàng hóa) theo Thông tư 39/2024, các dòng bán tải phổ thông đều vượt mức hai tấn.

Do đó, theo Quyết định 01/2026, các phương tiện này bị xếp vào diện chỉ được phép đi vào nội đô Hà Nội (từ vành đai 3 trở vào) trong khung giờ tối muộn từ 21h đến 6h sáng hôm sau.

Quy định này đặt người sử dụng bán tải tại khu vực thành thị vào tình thế phải thay đổi phương án di chuyển và vận tải.

Ngoài quy định mới, thị trường này cũng đối mặt với Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) sửa đổi.

Theo lộ trình từ ngày 1/1/2026, xe bán tải chạy động cơ đốt trong có dung tích từ 2.5L - 3.0L sẽ chịu thuế TTĐB 20%, sau đó tăng lên 29% vào năm 2029. Xe có dung tích trên 3.0L chịu mức thuế 25% - 34%.

Ngược lại, xe bán tải chở hàng cabin kép chạy bằng điện được áp mức thuế ưu đãi 2% từ ngày 1/1/2026 và 7% từ ngày 1/3/2027.

Có thể thấy thị trường xe bán tải đang đứng trước thời điểm bước ngoặt. Cuộc đua không chỉ dừng lại ở các chính sách về giá hay thông số kỹ thuật, mà còn phụ thuộc vào cách các doanh nghiệp và người tiêu dùng ứng phó với hàng rào pháp lý mới trong lưu thông đô thị và sự dịch chuyển chính sách thuế đối với năng lượng xanh trong tương lai.