Chủ động thích ứng trước những thay đổi chính sách giúp doanh nghiệp phát triển bền vững

TS. Hoàng Văn Việt, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) kiêm Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Cộng đồng GIBA. Ảnh: Đức Mỹ

Tư duy quản trị nền tảng mở ra cơ hội phát triển dài hạn

Tại Tọa đàm “Doanh nghiệp trước sóng lớn 2026: Hiểu xu hướng, vững thị trường, an tâm thuế” do Cộng đồng Doanh nhân Trí thức Toàn cầu (GIBA) tổ chức, TS. Hoàng Văn Việt, Giảng viên Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) kiêm Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Cộng đồng GIBA cho biết, tình hình thị trường hiện nay đang thay đổi với tốc độ nhanh và ngày càng khó dự báo.

Các doanh nghiệp Việt đang phải đối mặt với những “cơn sóng lớn” đến từ sự biến động của địa chính trị phức tạp và sự phục hồi chậm của kinh tế thế giới ở mức 2,6% đến 3,2%. Đặc biệt, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu tái cấu trúc dòng chảy thương mại toàn cầu, chiếm tới 42% giá trị nhưng cũng mang lại những rủi ro mong manh về sự ổn định.

Theo TS. Hoàng Văn Việt thị trường nội địa, dù dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam vẫn ở mức khả quan từ 6,3% đến 7,1%, nhưng áp lực từ các đối tác thương mại lớn như Trung Quốc với tình trạng dư thừa công suất và chính sách bảo hộ gia tăng từ Mỹ đang tạo ra những thách thức trực tiếp lên năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt.

Do vậy, để giữ vững thị trường trong giai đoạn này, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp là phải hiểu rõ xu hướng và không tiếp tục vận hành theo lối mòn đơn lẻ. Những yếu tố như khủng hoảng thừa, bão hòa thị trường và sự thay đổi hành vi khách hàng đang buộc các đơn vị kinh doanh phải tái cấu trúc nguồn lực và chuyển dịch chuỗi giá trị.

Thông điệp quan trọng được TS. Hoàng Văn Việt đưa ra là tương lai sẽ thuộc về những doanh nghiệp nằm trong các hệ sinh thái gắn kết, nơi sự cộng hưởng giá trị giúp gia tăng sức chịu đựng trước những “cơn sóng lớn”.

Do đó, việc chủ động nắm bắt các yếu tố nền tảng, từ chính sách thuế đến xu hướng kinh doanh bền vững, không chỉ là công cụ hạn chế rủi ro mà còn là chìa khóa để mở ra các cơ hội phát triển dài hạn trong một môi trường đầy biến động.

TS. Lê Khánh Lâm, Chủ tịch HĐTV - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn RSM Việt Nam kiêm Chủ tịch Cộng đồng GIBA. Ảnh: Đức Mỹ

Từ góc nhìn của chuyên gia tư vấn thuế, kế toán, TS. Lê Khánh Lâm, Chủ tịch HĐTV - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn RSM Việt Nam, Chủ tịch Cộng đồng GIBA cho rằng, rủi ro thuế của doanh nghiệp thực chất không đến từ những con số khô khan, mà xuất phát từ sự chủ quan trong tư duy quản trị của lãnh đạo.

Theo TS. Lê Khánh Lâm, chính sách thuế minh bạch không làm doanh nghiệp nghèo đi mà đó chính là tấm khiên vững chắc giúp doanh nghiệp tồn tại lâu hơn và phát triển lành mạnh. Thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở các quy định pháp luật mà nằm ở năng lực triển khai thực tế của từng đơn vị.

Do đó, TS. Lâm khuyến nghị các nhà lãnh đạo cần nhanh chóng chuyển đổi từ tư duy đối phó sang tư duy tối ưu hóa quy trình. Việc chủ động rà soát hệ thống, chuẩn hóa dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong tuân thủ thuế sẽ biến nghĩa vụ pháp lý thành một lợi thế vận hành vượt trội.

Trong bức tranh kinh tế năm 2026, chân dung một doanh nghiệp vững vàng phải hội tụ đủ các yếu tố về tầm nhìn dài hạn, sự minh bạch tuyệt đối và khả năng ra quyết định dựa trên dữ liệu chuẩn xác thay vì cảm tính.

TS. Lê Khánh Lâm cũng cảnh báo, khi thị trường tốt, các khiếm khuyết trong nội lực thường bị che lấp, nhưng khi “sóng lớn” ập đến, chính sự thiếu hụt về minh bạch tài chính sẽ là nguyên nhân khiến doanh nghiệp hụt hơi và kiệt sức nhanh nhất.

Ưu tiên xây dựng một hệ thống quản trị minh bạch, số hóa

Ở góc độ triển khai thực tế, ThS. Ngô Thanh Hạnh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đào tạo và Tư vấn THTAX, Phó Chủ tịch Cộng đồng GIBA chỉ ra thực trạng đáng quan tâm là nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) và hộ kinh doanh, vẫn đang gặp nhiều khó khăn do chưa hiểu đúng bản chất các quy định thuế.

ThS. Ngô Thanh Hạnh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đào tạo và Tư vấn THTAX, Phó Chủ tịch Cộng đồng GIBA nêu ý kiến tại Tọa đàm. Ảnh: Đức Mỹ

ThS. Ngô Thanh Hạnh phân tích, phần lớn các rủi ro không đến từ lỗi cố tình làm sai của doanh nghiệp, mà bắt nguồn từ sự thiếu chuẩn hóa trong quy trình thực hiện hoặc áp dụng các kinh nghiệm cũ trong “điều kiện mới”.

Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, chỉ cần một vài sai sót nhỏ trong việc kê khai hóa đơn hay ghi nhận sai thời điểm doanh thu - chi phí cũng có thể dẫn đến những áp lực về truy thu, xử phạt hành chính, thậm chí gây đứt gãy dòng tiền.

ThS. Ngô Thanh Hạnh cho rằng, áp lực tuân thủ thuế đang gia tăng mạnh mẽ do sự thay đổi của các chính sách quản lý theo hướng số hóa toàn diện và liên thông dữ liệu giữa ngân hàng, sàn thương mại điện tử và cơ quan Thuế.

Do đó, việc bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử và thắt chặt quản lý đối với các hoạt động kinh doanh online, livestream bán hàng làm cho các phương thức che giấu doanh thu trước đây trở nên rủi ro.

Những sai lầm phổ biến mà các doanh nghiệp SMEs thường gặp, như: Quản trị theo cảm tính, không lưu trữ hồ sơ đầy đủ và đặc biệt là lỗi lẫn lộn giữa tài chính cá nhân với tài chính doanh nghiệp.

ThS. Ngô Thanh Hạnh nhấn mạnh, dù kế toán là người trực tiếp làm hồ sơ, nhưng CEO mới là người chịu trách nhiệm cuối cùng trước pháp luật, do đó lãnh đạo không thể phó mặc hoàn toàn mà cần phải có sự giám sát và hiểu biết chiến lược về thuế.

Trước những thách thức đó, ThS. Ngô Thanh Hạnh cùng thống nhất đưa ra khung giải pháp tổng thể để doanh nghiệp “an tâm thuế” và vững vàng vượt sóng như: Ưu tiên xây dựng một hệ thống quản trị minh bạch với các quy trình nghiệp vụ rõ ràng, lưu trữ chứng từ khoa học để biến dữ liệu trở thành thước đo sức khỏe thực sự của doanh nghiệp.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị doanh nghiệp nên duy trì việc làm việc với các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp để thực hiện rà soát, “khám sức khỏe thuế” định kỳ thay vì đợi đến khi có quyết định thanh tra mới bắt đầu xử lý rủi ro. Việc phát hiện sớm các sai sót luôn có chi phí rẻ hơn rất nhiều so với việc phải đối mặt với các lệnh truy thu hay chế tài pháp lý nặng nề sau này.

Bên cạnh đó, việc quản trị dòng tiền cần được chú trọng thông qua việc tách bạch hoàn toàn tài sản cá nhân và công ty, thiết lập các quỹ dự phòng chiến lược.

Cùng lúc, doanh nghiệp cũng cần tích cực ứng dụng công nghệ và AI vào công tác quản trị để tự động hóa việc đối soát dữ liệu và giảm thiểu sai sót do con người.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần chủ động tham gia vào các liên minh, cộng đồng kinh doanh chất lượng để chia sẻ thông tin, học hỏi kinh nghiệm thực chiến và cùng nhau kiến tạo một môi trường kinh doanh bền vững, tuân thủ pháp luật và đóng góp nhiều hơn cho kinh tế - xã hội.