Giành lại thời gian vàng trong cấp cứu ngoại viện

Kịp thời cứu sống người bệnh

Bệnh viện Đa khoa Phúc Yên (Phú Thọ) vừa cấp cứu một sản phụ bất ngờ chuyển dạ, sinh đôi tại nhà. Ngay khi nhận tin, bệnh viện cử ê kíp gồm bác sĩ, nữ hộ sinh, điều dưỡng cùng xe cứu thương đến hiện trường, đồng thời hướng dẫn gia đình qua điện thoại cách chăm sóc mẹ và giữ ấm trẻ.

Tại nhà, hai bé, mỗi bé nặng khoảng 3kg, được cắt rốn, vệ sinh, lau khô, ủ ấm trước khi cùng mẹ đến cơ sở y tế tiếp tục theo dõi.

Một trường hợp khác tại Bệnh viện Nhi Trung ương cho thấy rõ giá trị của từng phút trong cấp cứu ngừng tuần hoàn. Bé P.T.M (12 tuổi) bị bóng đá đập mạnh vào ngực, sau đó ngã gục, ngừng thở, mất mạch. Một lái xe cấp cứu gần hiện trường lập tức ép tim và hỗ trợ đưa bé đến Trung tâm Y tế khu vực Sơn Dương (Tuyên Quang). Tại đây, các bác sĩ đặt nội khí quản, bóp bóng, ép tim và sử dụng adrenaline. Sau gần một giờ hồi sức, mạch của bệnh nhi trở lại.

Bé tiếp tục được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương trong tình trạng suy đa tạng sau ngừng tuần hoàn kéo dài. Các bác sĩ điều trị bằng thở máy, thuốc trợ tim mạch, lọc máu liên tục và hạ thân nhiệt chủ động 34 độ C trong 48 giờ để bảo vệ não.

Sau một tuần điều trị tích cực, bệnh nhi tỉnh lại, phục hồi tốt, không ghi nhận di chứng rõ rệt về tinh thần và vận động.

Theo các bác sĩ, những trường hợp trên cho thấy, cấp cứu càng sớm, cơ hội sống và phục hồi càng cao, đặc biệt với các tình huống ngừng tim, chấn thương nặng hay sinh con ngoài bệnh viện.

Đầu tư cho con người và y tế ngoài bệnh viện

TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) nhấn mạnh, việc xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện nhằm rút ngắn thời gian từ khi tiếp nhận cuộc gọi đến khi người bệnh được cấp cứu và điều trị. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với các bệnh lý cấp tính cần can thiệp sớm.

Theo PGS.TS Hoàng Bùi Hải, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu và Hồi sức tích cực (Bệnh viện Đại học Y Hà Nội), muốn xây dựng một nền y tế mạnh, con người phải được đặt ở vị trí trung tâm. Đào tạo nhân lực y tế cần thống nhất, tiệm cận chuẩn quốc tế, gắn với thực hành bệnh viện và mô hình viện - trường.

Ông nhận định, cần có chính sách hỗ trợ tài chính để người có năng lực, kể cả người có hoàn cảnh khó khăn, có cơ hội theo học ngành y. Đồng thời, cần từng bước thu hẹp khoảng cách giữa y tế cơ sở và y tế chuyên sâu, bảo đảm bác sĩ tuyến dưới có thu nhập, môi trường làm việc và điều kiện nâng cao chuyên môn.

Cần phát triển y tế ngoài bệnh viện, củng cố bác sĩ gia đình và chuyên nghiệp hóa cấp cứu ngoại viện, đồng thời xây dựng mạng lưới tình nguyện viên sơ cứu cộng đồng.

Bộ Y tế cũng định hướng hoàn thiện quy định về nhân lực, phương tiện, quy trình phối hợp và cơ chế chi trả, từng bước tính đến bảo hiểm y tế.

Không để thời gian vàng trôi qua

Từ những trường hợp trên, các chuyên gia đánh giá, cấp cứu ngoại viện phải được xem là một mắt xích quan trọng của hệ thống y tế, thay vì chỉ là hoạt động vận chuyển người bệnh.

Với các tình trạng như ngừng tim, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, chấn thương nặng hay tai nạn nghiêm trọng, mỗi phút chậm trễ đều có thể làm giảm cơ hội sống hoặc tăng nguy cơ di chứng.

Theo Quyết định 1515/QĐ-TTg ngày 10.8.2026, Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030” đặt mục tiêu xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện thống nhất, đồng bộ và hiện đại; tăng cường kết nối giữa ngành y tế với công an, quân đội và các lực lượng cứu nạn, cứu hộ.

Đến năm 2030, mục tiêu là 100% tỉnh, thành phố triển khai mạng lưới cấp cứu ngoại viện đồng bộ; 100% cuộc gọi cấp cứu được tiếp nhận, tư vấn và điều phối kịp thời. Với trường hợp nguy kịch, thời gian xuất xe cứu thương được đặt mục tiêu không quá 5 phút.

Đề án cũng hướng tới ít nhất một xe cứu thương đạt chuẩn trên 100.000 dân, đồng thời xây dựng Nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc. Nền tảng dự kiến hoàn thành trong năm 2026, vận hành từ năm 2027, hỗ trợ định vị người gọi, theo dõi vị trí xe cứu thương, lựa chọn phương tiện phù hợp và kết nối trực tuyến giữa ê kíp tại hiện trường với chuyên gia, bệnh viện tiếp nhận.

Đặc biệt, cấp cứu sẽ được mở rộng ngay từ cộng đồng. Người dân được tăng cường đào tạo kỹ năng sơ cứu, cấp cứu ban đầu, với mục tiêu ít nhất 3% dân số có kiến thức cơ bản, trong đó 1% được đào tạo thực hành.