Tóc Tiên và bài toán mang bản sắc Việt đến Eurovision châu Á

Khi bản sắc không chỉ nằm ở chất liệu dân gian

Theo ban tổ chức, “Em Tiên” được lựa chọn trở thành ca khúc đại diện Việt Nam tại Eurovision Song Contest Asia 2026. Tóc Tiên sẽ trình diễn tác phẩm tại Bangkok, Thái Lan vào ngày 14.11.

Kết quả được xác định từ 40% điểm của hội đồng chuyên môn, 40% điểm bình chọn của khán giả trong nước và 20% điểm bình chọn quốc tế.

“Em Tiên” vượt qua 4 ca khúc còn lại gồm “Love Always Wins”, “Follow Me”, “Khó gì?” và “a to A” để được lựa chọn.

Tác phẩm do đội ngũ S•HUBE thực hiện, với DuongK đảm nhận vai trò nhà sản xuất và HAROSÉ tham gia sáng tác. Ca khúc kết hợp âm hưởng dân gian với chất liệu điện tử, hướng đến hình ảnh người phụ nữ Việt Nam hiện đại, chủ động và tự tin.

Đây cũng là một trong những bài toán quen thuộc khi nghệ sĩ Việt bước ra thị trường bên ngoài: làm sao tạo được nhận diện Việt Nam nhưng sản phẩm vẫn có khả năng kết nối với khán giả quốc tế.

Những năm gần đây, chất liệu truyền thống xuất hiện ngày càng nhiều trong nhạc Việt. Nhạc cụ dân tộc, trang phục, văn học, lịch sử hay âm hưởng dân gian trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều sản phẩm.

Tuy nhiên, việc đưa các yếu tố truyền thống vào một ca khúc chưa đồng nghĩa sản phẩm sẽ tạo được bản sắc.

Nếu sử dụng chất liệu văn hóa như những chi tiết trang trí, sản phẩm có thể tạo hiệu ứng thị giác nhưng khó để lại dấu ấn lâu dài. Ngược lại, nếu chạy hoàn toàn theo những công thức pop quốc tế đang thịnh hành, nghệ sĩ lại đứng trước nguy cơ khó tạo khác biệt khi cạnh tranh với nhiều thị trường âm nhạc lớn.

“Em Tiên” vì vậy đứng giữa hai yêu cầu: đủ Việt Nam để tạo nhận diện và đủ hiện đại để không tạo khoảng cách với người nghe bên ngoài.

Tóc Tiên có lợi thế về kinh nghiệm. Hơn 20 năm hoạt động giúp nữ ca sĩ tích lũy khả năng biểu diễn, trong khi hình ảnh của cô nhiều năm qua gắn với pop, electronic (nhạc điện tử), vũ đạo và những sân khấu thiên về trình diễn.

Tuy nhiên, kinh nghiệm trong nước không bảo đảm một tiết mục sẽ tạo hiệu ứng tương tự trước khán giả quốc tế. Âm nhạc, hình ảnh, trang phục và cách dàn dựng cần phối hợp để người xem có thể nhận ra màu sắc của đại diện Việt Nam mà không cần biết trước câu chuyện phía sau ca khúc.

Từ Tóc Tiên nhìn ra bài toán của nghệ sĩ Việt

Câu chuyện của “Em Tiên” không phải trường hợp riêng lẻ. Phương Mỹ Chi những năm gần đây khai thác văn học, dân ca và nhiều chất liệu truyền thống trong âm nhạc. Hòa Minzy đưa yếu tố lịch sử, văn hóa vào các sản phẩm. Nhiều nghệ sĩ trẻ cũng tìm đến nhạc cụ dân tộc, phục trang và những hình ảnh quen thuộc của văn hóa Việt để xây dựng sản phẩm.

Điều khó hơn xuất hiện khi những sản phẩm này bước ra ngoài thị trường trong nước.

Với khán giả Việt, một hình ảnh hay giai điệu quen thuộc có thể ngay lập tức gợi liên tưởng văn hóa. Nhưng với người nghe nước ngoài, những yếu tố ấy phải đủ hấp dẫn về âm nhạc và trình diễn trước khi câu chuyện văn hóa phía sau được hiểu.

Eurovision Song Contest Asia 2026 càng khiến bài toán này rõ hơn.

Mùa đầu tiên của cuộc thi có 11 quốc gia tham dự. Điều đó đồng nghĩa “Em Tiên” không chỉ được đặt cạnh những ca khúc khác mà còn đứng giữa nhiều nền văn hóa và thị trường âm nhạc có cách xây dựng bản sắc riêng.

Đặc biệt, sự hiện diện của Hàn Quốc - thị trường đã có nhiều năm xuất khẩu Kpop ra thế giới - khiến khả năng sản xuất, trình diễn và tạo nhận diện trở thành một thước đo đáng chú ý.

Từ nay đến ngày 14.11, Tóc Tiên và ê-kíp còn thời gian chuẩn bị cho phần trình diễn tại Bangkok. Cách “Em Tiên” được đưa lên sân khấu có thể quyết định việc chất liệu Việt Nam trở thành điểm nhấn thực sự hay chỉ dừng lại ở lớp hình ảnh.

Bởi thử thách của Tóc Tiên không phải đưa càng nhiều yếu tố truyền thống lên sân khấu càng tốt. Khó hơn là biến những chất liệu ấy thành một phần tự nhiên của sản phẩm pop để người không hiểu tiếng Việt vẫn có thể cảm nhận và ghi nhớ.