Bản quyền điện ảnh bị xâm hại nghiêm trọng

Gây thiệt hại lớn

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội vừa thông báo về việc khởi tố hai vụ án để điều tra tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo khoản 2 Điều 225 Bộ luật Hình sự.

Vụ án thứ nhất, theo kết quả điều tra, từ tháng 12.2024, Trần Đình Quý (sinh năm 1997) và Hà Xuân Sáng (sinh năm 1997), đều trú tại thành phố Đà Nẵng, lập trình ứng dụng “phimne.app” trên nền tảng Android TV.

Ứng dụng này tích hợp đường dẫn tới các nguồn phim trên internet để trình chiếu trái phép nhiều tác phẩm điện ảnh thuộc quyền của Hiệp hội Phân phối nội dung ra nước ngoài Nhật Bản và Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ. Từ đầu năm 2025 đến tháng 4.2026, thông qua 6.451 lượt thanh toán của người dùng, Quý và Sáng đã thu lợi bất chính gần 415 triệu đồng. Theo xác nhận của Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn MNB - đơn vị đại diện thực thi quyền của Hiệp hội Phân phối nội dung ra nước ngoài Nhật Bản, hành vi của các đối tượng đã gây thiệt hại hơn 9,08 tỉ đồng.

Ở vụ án thứ hai, đối tượng Vũ Huy Hoàng (sinh năm 2003) đã tạo lập hệ thống đa nền tảng “phimne.live”, gồm website và các ứng dụng trên tivi, điện thoại, máy tính bảng, hoạt động từ tháng 6.2025, thu hút hơn 1.090 thành viên đăng ký và trên 90.000 lượt truy cập, đồng thời trình chiếu trái phép nhiều tác phẩm điện ảnh thuộc quyền của Hiệp hội Phân phối nội dung ra nước ngoài Nhật Bản, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ, Công ty Cổ phần Beta Media và nhiều bộ phim Việt Nam. Đáng chú ý, bộ phim “Mưa đỏ” của Điện ảnh Quân đội nhân dân bị trình chiếu trái phép, gây thiệt hại được chủ sở hữu xác định khoảng 3 tỉ đồng.

Bộ phim “Mưa đỏ” của đạo diễn Đặng Thái Huyền đạt tổng doanh thu kỷ lục gần 714 tỉ đồng khi chính thức khép lại đợt chiếu rạp hồi tháng 9.2025, trở thành tác phẩm ăn khách nhất lịch sử điện ảnh Việt Nam tính đến nay. Nếu không bị trình chiếu lậu, doanh thu bộ phim chắc chắn sẽ cao hơn.

Trên thực tế, không chỉ phimne.live chiếu trái phép “Mưa đỏ”, bộ phim này còn bị rất nhiều website lậu và các ứng dụng khác khai thác trái phép. Ngay những ngày đầu công chiếu, đạo diễn - NSƯT Đặng Thái Huyền đã phải dùng những từ như “buồn”, “xót xa” khi chứng kiến nhiều khán giả đi xem “Mưa đỏ” đã chụp ảnh, quay lén nội dung phim rồi tung lên mạng. Theo đạo diễn Đặng Thái Huyền, điều này không chỉ vi phạm bản quyền mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý khán giả chưa kịp đến rạp xem phim.

Đạo diễn Đặng Thái Huyền tha thiết bày tỏ: “Xin khán giả đi xem phim hãy yêu thương ê kíp, đừng spoil nội dung, chụp rồi quay những cảnh quan trọng tung lên mạng, tiết lộ hết nội dung phim. Xin dừng việc đó lại”.

Từ đầu năm 2026 đến nay, cơ quan chức năng đã liên tục triệt phá những cá nhân, tổ chức vi phạm bản quyền đối với các tác phẩm điện ảnh. Điển hình, đầu tháng 7.2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu) cũng đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về các tội “xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” và “rửa tiền” xảy ra tại Hà Nội, TPHCM và một số địa phương liên quan.

Theo đó, từ năm 2020 đến tháng 4.2026, nhóm đối tượng do Nguyễn Đình Minh Khoa, Nguyễn Trung Anh, Nguyễn Đình Xuân và Nguyễn Hoàng Thanh cầm đầu đã tạo lập và vận hành hơn 100 website chuyên đăng tải trái phép hơn 26.000 bộ phim trong và ngoài nước, thu lợi hơn 308,4 tỉ đồng.

Bảo vệ sự phát triển bền vững của công nghiệp điện ảnh Việt Nam

Việc khởi tố vụ án để điều tra tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan mới đây cho thấy nỗ lực của cơ quan chức năng trong việc ngăn chặn, triệt phá các website phim, nhạc lậu.

Trao đổi với Lao Động, Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường cho rằng: “Một bộ phim điện ảnh thường cần nguồn đầu tư rất lớn về tài chính, nhân lực và thời gian, nhưng chỉ cần bị quay lén hoặc phát tán trái phép ngay trong thời gian đầu phổ biến thì doanh thu có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

Không chỉ thiệt hại về kinh tế, vấn đề này còn tác động trực tiếp đến tâm lý và niềm tin của nhà đầu tư. Nếu tình trạng vi phạm bản quyền kéo dài, các đơn vị sản xuất sẽ e ngại khi đầu tư vào các dự án lớn, đặc biệt là các phim có kinh phí cao hoặc thời gian đầu tư dài hạn. Điều đó về lâu dài sẽ ảnh hưởng đến chất lượng, quy mô và sức cạnh tranh của điện ảnh Việt Nam.

Ở góc độ thị trường, phim lậu cũng tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh, làm giảm nguồn thu của các nền tảng và đơn vị phát hành, phổ biến phim hợp pháp, từ đó ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi giá trị của ngành điện ảnh. Vì vậy, bảo vệ bản quyền không chỉ là bảo vệ một bộ phim cụ thể mà còn là bảo vệ môi trường sáng tạo, môi trường đầu tư và sự phát triển bền vững của công nghiệp điện ảnh Việt Nam”.

Cũng theo ông Cường, muốn xử lý hiệu quả phim lậu thì phải từng bước cắt đứt nguồn thu của các website vi phạm, đặc biệt là nguồn thu từ quảng cáo. Thực tế hiện nay, nhiều website phim lậu tồn tại được là nhờ doanh thu quảng cáo, trong đó có quảng cáo cờ bạc, cá độ hoặc quảng cáo từ các nhãn hàng chưa kiểm soát đầy đủ vị trí hiển thị thương hiệu của mình. Khi các website phim lậu không còn nguồn thu để duy trì hoạt động thì hiệu quả ngăn chặn sẽ thực chất và bền vững hơn.