• :
  • :
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Tài năng để phụng sự, năng lực để cống hiến: Sứ mệnh giáo dục trong kỷ nguyên mới

Giá trị của một nền giáo dục không chỉ được đo bằng những tấm huy chương, thứ hạng hay số lượng bằng cấp, mà còn ở chất lượng con người được đào tạo và những giá trị họ tạo ra cho xã hội. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giáo dục Việt Nam cần hướng tới mục tiêu cao hơn: Nuôi dưỡng tài năng để phụng sự, rèn luyện năng lực để cống hiến, gắn thành công của mỗi cá nhân với sự phát triển của đất nước.

Giáo dục – nền tảng của khát vọng đất nước hùng cường

Lịch sử nhân loại cho thấy, sự hưng thịnh bền vững của một dân tộc không chỉ được quyết định bởi tài nguyên thiên nhiên hay tiềm lực kinh tế, mà trước hết bởi trí tuệ, phẩm chất, năng lực sáng tạo và khát vọng vươn lên của mỗi công dân.

Những hạt giống được gieo vào tâm hồn con người sẽ lớn lên thành tri thức, nhân cách, ước mơ và khát vọng cống hiến. Đó cũng là giá trị mà các thế hệ nhà giáo Việt Nam đã bền bỉ vun đắp bằng trí tuệ, tình yêu thương và sự tận tụy với nghề. Giáo dục vì thế không đơn thuần là truyền đạt kiến thức, mà còn là quá trình khai mở trí tuệ, hình thành nhân cách và chuẩn bị hành trang để mỗi người đóng góp cho xã hội.

anh-bai-so.jpg

GS.TSKH.BS. Dương Quý Sỹ.

Đảng ta luôn khẳng định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu. Nghị quyết 29-NQ/TW mở ra hành trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục; Kết luận số 91-KL/TW của Bộ Chính trị nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học. Đặc biệt, Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt giáo dục vào vị trí then chốt trong tiến trình phát triển đất nước.

Gắn với Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giáo dục không chỉ đào tạo nguồn nhân lực mà còn phải hình thành những thế hệ công dân có khả năng làm chủ tri thức, sáng tạo công nghệ và giải quyết các vấn đề của thời đại.

Những dấu ấn đổi mới và giá trị nhân văn

Giai đoạn 2020-2026 ghi nhận nhiều nỗ lực của ngành giáo dục. Vượt qua những thử thách do đại dịch COVID-19, đội ngũ nhà giáo đã kiên trì duy trì hoạt động dạy học, thích ứng với công nghệ và đổi mới phương pháp giảng dạy.

Việc hoàn thành lộ trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở tất cả các khối lớp trong năm học 2024-2025 là dấu mốc quan trọng, hướng tới phát triển phẩm chất, năng lực và khả năng vận dụng kiến thức của người học.

Những thành tích của học sinh Việt Nam tại các kỳ thi Olympic quốc tế, sự phát triển của giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, nghiên cứu khoa học và chuyển đổi số tiếp tục khẳng định tiềm năng trí tuệ Việt Nam. Tuy nhiên, thước đo lâu dài của giáo dục không chỉ là huy chương hay thứ hạng, mà chính là chất lượng con người được đào tạo và những giá trị họ đóng góp cho xã hội.

Một dấu ấn khác là sự quan tâm ngày càng sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ nhà giáo. Luật Nhà giáo được Quốc hội thông qua năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tạo hành lang pháp lý chuyên biệt, khẳng định vị thế, trách nhiệm nghề nghiệp và chính sách đãi ngộ đối với nhà giáo. Các quy định về tiền lương, phụ cấp ưu đãi nghề thể hiện sự ghi nhận đối với đóng góp của đội ngũ nhà giáo, nhất là những người công tác tại vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Cùng với đó, chủ trương miễn, giảm học phí, khắc phục tình trạng trường lớp tạm và đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Một ngôi trường mới nơi biên cương không chỉ là công trình xây dựng, mà còn mở ra cơ hội học tập, thay đổi tương lai cho trẻ em và vun đắp tình yêu quê hương, đất nước từ những bài học đầu đời.

Người thầy trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách con người tiếp cận và sử dụng tri thức. Khi người học có thể tiếp cận lượng thông tin khổng lồ chỉ bằng một thao tác kết nối, vai trò của người thầy không những không mất đi mà càng trở nên quan trọng.

Công nghệ có thể cung cấp thông tin, xử lý dữ liệu và giải đáp nhiều câu hỏi, nhưng không thể thay thế hoàn toàn người thầy trong việc nuôi dưỡng nhân cách, định hướng giá trị văn hóa, truyền cảm hứng và khơi dậy khát vọng sống có ích.

anh-bai-so-5305.jpg

Nhà giáo Nguyễn Minh Thuý cùng học sinh Trường THCS - THPT Nguyễn Siêu.

Người thầy trong kỷ nguyên mới không chỉ truyền đạt những điều đã biết, mà phải khuyến khích học sinh khám phá điều chưa biết; không chỉ hướng dẫn cách tìm câu trả lời, mà còn rèn luyện khả năng đặt ra những câu hỏi có giá trị và tư duy sáng tạo.

Điều đó đòi hỏi đổi mới tư duy giáo dục: Chuyển từ áp đặt tri thức sang gợi mở tư duy, từ ghi nhớ máy móc sang vận dụng, sáng tạo; từ cách tiếp cận đồng loạt sang tôn trọng sự khác biệt và tiềm năng của từng cá nhân. Mỗi nhà giáo cũng phải không ngừng tự học, nâng cao năng lực chuyên môn, giữ gìn đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm.

Cùng với đó, giảm áp lực thi cử, khắc phục bệnh thành tích, đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng thực học, thực hành là những yêu cầu quan trọng. Nhà trường phải trở thành môi trường để người học suy nghĩ độc lập, tranh luận trên tinh thần khoa học, thử nghiệm ý tưởng sáng tạo, chấp nhận sai lầm và trưởng thành qua trải nghiệm.

Tài năng để phụng sự, năng lực để cống hiến

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Tư tưởng ấy vẫn vẹn nguyên giá trị, bởi mục tiêu cao nhất của giáo dục không chỉ là đào tạo những con người có tri thức, mà còn hình thành những công dân có nhân cách, lý tưởng và trách nhiệm với Tổ quốc.

Trong kỷ nguyên mới, nguyên lý “Tài năng để phụng sự – Năng lực để cống hiến” cần trở thành định hướng giá trị cốt lõi của giáo dục Việt Nam.

Tài năng không chỉ để mỗi cá nhân khẳng định bản thân, mà còn phải được sử dụng để tạo ra những giá trị tốt đẹp cho cộng đồng. Năng lực không chỉ phục vụ thành công cá nhân, mà còn phải trở thành công cụ giải quyết các vấn đề xã hội, đóng góp cho sự phát triển đất nước.

Một nền giáo dục thực sự khai phóng không chỉ giải phóng tiềm năng trí tuệ, mà còn phải nuôi dưỡng lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm và ý thức công dân. Người học cần hiểu rằng thành công đích thực không chỉ được đo bằng những gì mình đạt được, mà còn bằng những giá trị mình tạo ra và trao lại cho cộng đồng.

Vì vậy, giáo dục cần hướng tới sự hài hòa giữa phát triển cá nhân và trách nhiệm xã hội, giữa khát vọng thành công và tinh thần phụng sự. Khi tri thức và năng lực được đặt trong mối quan hệ với lợi ích chung, mỗi cá nhân sẽ trở thành nguồn lực cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Người thầy gieo hạt giống cho tương lai đất nước

Kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026) không chỉ là dịp tôn vinh, tri ân những người làm nghề giáo, mà còn là cơ hội để mỗi nhà giáo suy ngẫm sâu sắc hơn về sứ mệnh vun đắp tri thức, nhân cách và chuẩn bị hành trang cho các thế hệ tương lai của đất nước.

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đất nước cần những người thầy có trái tim nhân ái, trí tuệ khai phóng, bản lĩnh đổi mới và tinh thần phụng sự; những mái trường không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn nuôi dưỡng nhân cách, phát hiện tài năng và khơi dậy khát vọng cống hiến.

Di sản lớn nhất mà người thầy để lại không phải là những trang giáo án hay thành tích được ghi nhận, mà chính là những thế hệ học trò trưởng thành, biết sống tử tế, có trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Có thể người thầy không nhìn thấy hết những quả ngọt từ hạt giống tri thức mình gieo hôm nay. Nhưng bằng tình yêu thương, trí tuệ và sự tận tụy, những hạt giống ấy sẽ tiếp tục nảy mầm, góp phần tạo nên những con người có ích cho xã hội.

Mỗi lớp học cần là nơi khơi nguồn sáng tạo, mỗi mái trường là nơi nuôi dưỡng nhân cách và mỗi người thầy là một tấm gương phụng sự. Khi tài năng được nuôi dưỡng để phụng sự, năng lực được rèn luyện để cống hiến, giáo dục sẽ trở thành sức mạnh nội sinh, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Việt Nam hùng cường, văn minh và thịnh vượng.


Tác giả: GS.TSKH.BS. Dương Quý Sỹ, Ủy viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết