Loạt đại học 'ế' chỉ tiêu, vì sao thí sinh vẫn không mặn mà?

Sau khi các trường công bố điểm chuẩn đợt 1, cuộc đua tuyển sinh chưa kết thúc. Hàng loạt cơ sở đào tạo tiếp tục mở xét tuyển bổ sung với quy mô lớn, thậm chí có trường còn hàng nghìn chỉ tiêu.

Đáng chú ý, ở nhiều trường, mức điểm nhận hồ sơ theo kết quả thi tốt nghiệp THPT chỉ từ 15 điểm.

Hàng nghìn chỉ tiêu vẫn chờ thí sinh

Ở khối công lập, nhiều trường tiếp tục dành chỉ tiêu cho đợt xét tuyển bổ sung.

Trường Đại học Luật TP HCM tuyển thêm 350 chỉ tiêu tại phân hiệu Quảng Trị, nhận hồ sơ đến ngày 31/8. Trường Đại học Tôn Đức Thắng tuyển bổ sung hàng chục ngành với tổng chỉ tiêu lên tới hàng nghìn. Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP HCM còn 305 chỉ tiêu; Đại học Kinh tế TP HCM tuyển bổ sung tại phân hiệu Vĩnh Long.

Một số trường khác như Đại học Sư phạm TP HCM tuyển bổ sung tại các phân hiệu Long An và Gia Lai; Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM tuyển bổ sung ngành Luật; Đại học Công thương TP HCM cũng còn chỉ tiêu ở một số ngành.

Tại phía Bắc, Trường Quốc tế, Đại học Quốc gia Hà Nội tuyển khoảng 420 chỉ tiêu cho 8 chương trình, với mức nhận hồ sơ 19-20 điểm. Trường Đại học Y Dược Thái Bình tuyển bổ sung 111 chỉ tiêu, tùy ngành có mức nhận hồ sơ từ 18 đến 20 điểm.

Nếu khối công lập còn chỉ tiêu ở một số ngành, nhóm trường tư thục đang có quy mô tuyển bổ sung lớn hơn.

Trường Đại học Văn Lang tuyển tới 2.000 chỉ tiêu cho tất cả ngành đào tạo, nhận hồ sơ đến ngày 30/8. Với phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT, phần lớn ngành tiêu chuẩn nhận hồ sơ từ 15 điểm. Một số ngành có mức cao hơn như Luật, Luật Kinh tế từ 20 điểm; Y khoa và Răng-Hàm-Mặt từ 22 điểm; Dược học từ 20 điểm; Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm y học từ 18 điểm.

Trường Đại học Công nghệ TP HCM tuyển bổ sung 1.000 chỉ tiêu, với mức nhận hồ sơ bằng điểm thi tốt nghiệp THPT từ 15 đến 22 điểm. Đáng chú ý, trường dành 10 chỉ tiêu bổ sung cho ngành Y khoa, ngành lần đầu tuyển sinh trong năm nay.

Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM còn 800 chỉ tiêu cho 38 ngành và chương trình, mức nhận hồ sơ từ 15 điểm, riêng nhóm ngành Luật từ 20 điểm.

Trường Đại học Công nghệ Miền Đông còn 860 chỉ tiêu, chủ yếu ở các nhóm công nghệ - kỹ thuật, kinh tế, ngoại ngữ và khoa học sức khỏe; mức nhận hồ sơ từ 15 điểm, riêng Dược và Luật Kinh tế từ 20 điểm.

Ngoài ra, Đại học Quốc tế Sài Gòn tuyển 500 chỉ tiêu; Đại học Nguyễn Tất Thành tuyển bổ sung tất cả ngành với điểm thi tốt nghiệp THPT từ 15 đến 22; Đại học Công nghệ Sài Gòn tuyển 600 chỉ tiêu ở 20 ngành; Đại học Hùng Vương TP HCM tuyển thêm 345 chỉ tiêu cho 12 ngành.

Một điểm chung đang xuất hiện khá rõ: Không ít trường phải hạ ngưỡng nhận hồ sơ xuống 15 điểm để mở rộng nguồn tuyển.

Hơn 325.000 thí sinh không đăng ký xét tuyển đại học

Việc nhiều trường còn hàng nghìn chỉ tiêu sau đợt xét tuyển đầu tiên khiến câu hỏi "thí sinh đi đâu?" trở nên đáng chú ý.

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2026 có 874.811 thí sinh đăng ký xét tuyển đại học, cao đẳng, trên tổng số gần 1,2 triệu thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT.

Con số này cao hơn năm ngoái, khi có 849.544 thí sinh đăng ký xét tuyển. Tuy nhiên, nếu đặt cạnh tổng số thí sinh dự thi tốt nghiệp, vẫn có hơn 325.000 em không đăng ký xét tuyển đại học, cao đẳng.

Tổng số nguyện vọng năm nay là 7,18 triệu, giảm so với 7,62 triệu của năm ngoái. Bình quân mỗi thí sinh đăng ký 8,21 nguyện vọng, thấp hơn mức 8,96 của năm 2025.

Những con số này cho thấy tổng số thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT không đồng nghĩa với nguồn tuyển đại học. Sau khi trừ những em không có nhu cầu hoặc không đủ điều kiện xét tuyển theo từng phương thức, nguồn tuyển thực tế của các trường nhỏ hơn đáng kể.

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, ông Phạm Thái Sơn, Giám đốc tuyển sinh Trường Đại học Công thương TP HCM cho biết có nhiều nguyên nhân dẫn tới thực tế này.

Trước hết là ngưỡng đầu vào 15 điểm. Những thí sinh không đạt mức này khi xét bằng điểm thi tốt nghiệp THPT sẽ không nằm trong nguồn tuyển của phương thức này.

Bên cạnh đó, một bộ phận thí sinh có thể lựa chọn học cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp hoặc đi làm sớm thay vì tiếp tục xét tuyển đại học.

"Đây là một lựa chọn kinh tế và thực dụng, chứ không nhất thiết là phương án xét tuyển bổ sung vào đại học", ông Sơn nói.

Đại học không còn là lựa chọn duy nhất

Theo ông Sơn, bài toán tuyển sinh hiện nay còn chịu tác động mạnh từ chi phí học đại học.

Quyết định vào đại học không chỉ phụ thuộc điểm số mà còn liên quan đến học phí, chi phí ăn ở, đi lại và thời gian học trước khi có thu nhập. Khi tổng chi phí tăng, một bộ phận gia đình và thí sinh bắt đầu cân nhắc kỹ hơn hiệu quả đầu tư của tấm bằng đại học.

Ông dẫn chứng, học phí của Trường Đại học Công thương TP HCM năm nay trung bình tăng khoảng 20 triệu đồng cho toàn khóa, lên khoảng 170 triệu đồng, so với 150 triệu đồng năm trước.

Nhưng theo ông, thay đổi đáng chú ý hơn nằm ở quan niệm của người học về con đường lập nghiệp.

Nếu trước đây, sau khi tốt nghiệp THPT, đại học gần như được xem là lựa chọn mặc định, thì hiện nay câu hỏi của nhiều gia đình đã chuyển từ "có vào đại học hay không" sang "học gì để có nghề, có việc làm và có thu nhập?".

Một học sinh có thể chọn học cao đẳng, ra trường sớm, đi làm rồi học liên thông; hoặc lựa chọn đào tạo nghề, xuất khẩu lao động. Khi đó, đại học không còn là con đường duy nhất để bước vào thị trường lao động.

Điều này cũng khiến các trường đại học phải đối mặt với một thị trường cạnh tranh rộng hơn. Đối thủ không chỉ là trường đại học khác mà còn là trường cao đẳng, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cả lựa chọn đi làm, xuất khẩu lao động.