Metro mở đường cho một Thủ đô hiện đại

Kiến tạo tương lai từ những tuyến đường sắt đô thị

Tháng 6 vừa qua, TP. Hà Nội đã khởi công đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị (metro) với chiều dài khoảng 303,5km và vốn đầu tư sơ bộ hơn 1,3 triệu tỷ đồng.

Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng, việc khởi công không chỉ là bắt đầu triển khai một số dự án lớn của Thành phố mà còn là bước đi cụ thể nhằm đưa Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô 2026, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và các cơ chế, chính sách đặc thù của Trung ương đi vào thực tiễn.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm xác định, Hà Nội ưu tiên phát triển hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn. Đường sắt đô thị được coi là “xương sống” giữ vai trò tái thiết không gian đô thị theo mô hình “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”.

Ông Nguyễn Văn Đính - Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam đánh giá, mục tiêu phát triển mà Quy hoạch đưa ra hoàn toàn đột phá và khác biệt so với trước đây. Muốn đạt điều đó thì phải phát triển hạ tầng.

Việc khởi công 5 dự án metro chắc chắn sẽ tạo sự kết nối giữa trung tâm với các cực tăng trưởng, giữa các cực tăng trưởng với nhau. Đồng thời kết nối Hà Nội và các tỉnh lân cận, phá vỡ khoảng cách về không gian, tạo nền tảng để phát triển mạnh vùng Thủ đô.

Hiện Hà Nội xác định phát triển đô thị TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) là chiến lược trọng tâm nhằm tái cấu trúc không gian đô thị đa chức năng, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Là đơn vị đang khai thác 2 tuyến đường sắt đô thị của Thủ đô, ông Nguyễn Văn Ngọc - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội cho biết, metro ngày càng thu hút người dân nhờ vận hành ổn định, an toàn, môi trường đi lại văn minh, tiện nghi và khả năng tiếp cận dịch vụ tốt hơn.

Trao cơ hội để doanh nghiệp Việt lớn lên từ công trình lớn

Một điểm đáng chú ý là cả 5 tuyến đường sắt đô thị mới của Hà Nội đều được thực hiện bằng nguồn vốn đầu tư công và do doanh nghiệp Việt làm tổng thầu EPC.

Trước đây Việt Nam luôn “trải thảm đỏ” mời doanh nghiệp nước ngoài mang vốn, mang công nghệ đến để triển khai các dự án lớn thì nay, việc giao cho các doanh nghiệp trong nước đảm nhiệm đã thể hiện sự thay đổi mạnh mẽ.

Đặc biệt là sau khi Nghị quyết số 68-NQ/TW (xác định kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của phát triển kinh tế đất nước) được ban hành, Chính phủ đã tạo nhiều thể chế thuận lợi giúp doanh nghiệp trong nước tăng cường nội lực, đủ mạnh, đủ sức cạnh tranh.

Trao đổi với PV, một chuyên gia trong lĩnh vực giao thông vận tải khẳng định, sử dụng nguồn vốn đầu tư công thay vì vốn vay hoặc nguồn vốn gắn với các nhà tài trợ quốc tế mang lại nhiều thuận lợi khi triển khai các tuyến đường sắt đô thị tại Thủ đô.

Với nhiều nguồn vốn quốc tế, các quy định của nhà tài trợ thường yêu cầu sử dụng doanh nghiệp, tư vấn hoặc nhà thầu từ quốc gia cung cấp vốn.

Dù doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có khả năng thực hiện, thậm chí thực hiện tốt thường chỉ được tham gia với vai trò nhà thầu phụ. Điều này phần nào hạn chế cơ hội phát triển và tích lũy kinh nghiệm của các doanh nghiệp trong nước.

“Chúng ta sẽ giảm được sự phụ thuộc vào các điều kiện ràng buộc từ bên ngoài. Khi sử dụng nguồn vốn đầu tư công, chúng ta có quyền chủ động quyết định nhiều vấn đề liên quan đến dự án. Việc sử dụng vốn đầu tư công tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp trong nước tham gia vào dự án”, vị chuyên gia khẳng định.

Cùng với đó, khi 5 tuyến metro cùng một tổng thầu thực hiện sẽ cho phép áp dụng một bộ tiêu chuẩn kỹ thuật dùng chung ngay từ khâu thiết kế. Điều mà mỗi tuyến được triển khai riêng lẻ trước đây, với nhà thầu, công nghệ và tiêu chuẩn kỹ thuật khác nhau có thể gây ra những khó khăn nhất định khi kết nối liên tuyến.

Khi những tuyến metro dần hoàn thiện, Hà Nội sẽ có thêm những hành lang phát triển mới, những không gian tăng trưởng mới và một hệ thống giao thông công cộng hiện đại, xứng tầm với vị thế của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới.