Hà Nội là trung tâm hội tụ, kết tinh, lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc

Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt được Đảng bộ, chính quyền Thủ đô cụ thể hóa trong Nghị quyết số 80-NQ/TƯ ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam vào cuộc sống trên địa bàn Thủ đô theo hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”.

1. Đảng bộ thành phố Hà Nội xác định việc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng gắn liền với 9 nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố.

Quan điểm nhất quán của thành phố là phát triển văn hóa Thủ đô xứng tầm với truyền thống ngàn năm Thăng Long - Hà Nội. Đặc biệt, thành phố xác định phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân, do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, cán bộ văn hóa, doanh nhân đóng vai trò quan trọng, đồng thời đề cao tính tiên phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Với bề dày lịch sử nghìn năm văn hiến, Thủ đô hiện sở hữu nguồn lực di sản đồ sộ gồm 6.489 di tích, 1.793 di sản phi vật thể, 6 di sản được UNESCO (Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hóa Liên hợp quốc) ghi danh, 351 bảo vật quốc gia, 1.350 làng nghề... Vì vậy, thành phố đặt ra yêu cầu tiếp tục bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, các di tích, công trình kiến trúc có giá trị. Thành phố đặc biệt quan tâm việc trùng tu, tôn tạo, bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, nhất là khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long và Khu di tích Cổ Loa.

Thành phố sẽ kết hợp hài hòa yếu tố văn hóa truyền thống với kỹ thuật mới, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nghệ thuật thế giới, góp phần nâng tầm giá trị di sản văn hóa, từng bước hội nhập và quảng bá văn hóa Thủ đô ra thế giới. Một chỉ tiêu phấn đấu đáng chú ý trong lĩnh vực này là đến năm 2035, thành phố có thêm 2 di sản UNESCO và 5 di tích quốc gia đặc biệt.

Phát huy vai trò đi đầu trong phát triển công nghiệp văn hóa, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, công nghiệp văn hóa là lĩnh vực có tỷ trọng tăng trưởng cao, đóng góp 9% GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) của thành phố; đến năm 2035 đóng góp 10% GRDP và đến năm 2045, công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp 12% GRDP. Thành phố hình thành trung tâm công nghiệp văn hóa hàng đầu, một số lĩnh vực, sự kiện ngang tầm quốc tế. Đáng chú ý, thành phố tham gia mạng lưới các Thành phố Di sản thế giới và tiến đến Thành phố toàn cầu. Bên cạnh đó, hình thành các trung tâm công nghiệp văn hóa như: Trung tâm hội nghị, hội thảo, nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế tại khu vực núi Ba Vì nói riêng và phía Tây Bắc thành phố nói chung; trung tâm thương mại tự do, trường quay, khu vui chơi giải trí mang tầm quốc tế tại khu vực phía Bắc Sông Hồng...

2. Một điểm đặc biệt trong triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố gắn với Nghị quyết số 80-NQ/TƯ là thành phố sẽ xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, trở thành hình mẫu văn hóa, tri thức dẫn dắt quốc gia.

Theo đó, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 kiến tạo hệ sinh thái đa dạng, hiện đại, giàu bản sắc; năm 2035 trở thành trung tâm văn hóa - sáng tạo tầm khu vực; năm 2045 là thành phố “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, trung tâm nghệ thuật châu Á. Hà Nội sẽ đi đầu, nêu gương trong việc giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn, phát huy các giá trị di sản nghìn năm văn hiến với việc phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo...

Để hiện thực tầm nhìn về phát triển văn hóa, thành phố chú trọng việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm, chất lượng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu quản trị mới, nhà nước kiến tạo, nhân dân, trí thức, nghệ nhân và doanh nghiệp là chủ thể sáng tạo. Đáng chú ý, thành phố xây dựng, hoàn thiện quy hoạch và đầu tư hạ tầng văn hóa đặt trong tổng thể Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Luật Thủ đô sửa đổi và Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TƯ của Bộ Chính trị, qua đó hình thành các không gian, công trình văn hóa biểu tượng, trung tâm công nghiệp văn hóa và sáng tạo quy mô lớn đủ sức cạnh tranh quốc tế.

Một giải pháp đáng lưu ý khác là trong tổng thể thực hiện các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, thành phố gắn kết chặt chẽ giữa thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TƯ và Nghị quyết số 57-NQ/TƯ ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trên quan điểm này, chính quyền thành phố giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt, phục vụ, xây dựng hành lang pháp lý thuận lợi, đổi mới quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý sang kiến tạo, đồng hành, đo lường bằng mức độ hài lòng của người dân và du khách.

Bên cạnh đó, thành phố xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung; thí điểm 3-5 đơn vị sự nghiệp văn hóa mô hình chuyển đổi số toàn diện, hình thành “văn hóa số”, “bảo tàng số”, “thư viện số”, “nhà hát di động”; thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) văn hóa số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ thực tế ảo... Đặc biệt, thành phố sẽ tập trung phát triển mô hình “Di sản thúc đẩy phát triển kinh tế” và “Mỗi di sản - Một câu chuyện - Một sản phẩm số”; thành lập doanh nghiệp văn hóa “ba nhà” (Nhà nước - Doanh nghiệp - Nhà sáng tạo) và xây dựng chiến lược xuất khẩu nội dung số.

Trong giai đoạn mới, thành phố cũng chú trọng phát triển hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo trên tinh thần di sản làm nền tảng và không gian sáng tạo làm động lực. Theo đó, Hà Nội phát triển không gian sáng tạo gắn với di sản (Hoàng thành Thăng Long, Cổ Loa, Hương Sơn, Khu phố cổ, khu vực Hồ Gươm, Hồ Tây, Sóc Sơn, Phù Đổng, Sơn Tây, làng cổ Đường Lâm, Ba Vì, khu vực cảnh quan hai bên bờ sông Hồng, khu vực cầu Long Biên và 131 vòm cầu dẫn lên cầu Long Biên…). Đồng thời, phát huy giá trị văn hóa theo vùng (Thăng Long, xứ Đoài, Sơn Nam Thượng, Kinh Bắc…); rút ngắn khoảng cách thụ hưởng văn hóa, thành quả phát triển giữa đô thị và nông thôn...

Trong tổng thể phát triển văn hóa của Thủ đô, mục tiêu bao trùm hướng đến là xây dựng hệ giá trị người Hà Nội thời đại mới. Trong đó, những vấn đề được thành phố đặc biệt quan tâm là xây dựng hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Hà Nội trong tổng thể hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam, hình thành văn hóa ứng xử chuẩn mực, định hình văn hóa của tương lai.

3. Đáng chú ý, trong các nhóm chỉ tiêu cụ thể về phát triển văn hóa theo Nghị quyết số 80-NQ/TƯ của Bộ Chính trị, thành phố đều đặt mục tiêu bằng và cao hơn các chỉ tiêu của Trung ương; đồng thời tiên phong đặt ra những chỉ tiêu riêng của Hà Nội về bảo tồn và phát huy giá trị di sản; chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, phát huy giá trị di sản; phát triển công nghiệp văn hóa...

Trên quan điểm không đưa ra mục tiêu, nhiệm vụ chung chung, thành phố quán triệt việc xây dựng và hiện thực hóa các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra phải “Đo được - Làm thật - Tạo bứt phá”. Từ đó, thành phố phát triển văn hóa trong giai đoạn mới theo hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”, văn hóa truyền thống là nền tảng, nhân dân làm chủ thể, tập trung đột phá vào thể chế, hạ tầng và văn hóa số. Hà Nội quyết tâm đi đầu, nêu gương, dẫn dắt, là trung tâm hội tụ, kết tinh và lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc; chủ động hội nhập quốc tế; quảng bá mạnh mẽ văn hóa Thăng Long - Hà Nội ra thế giới.

Phải khẳng định, văn hóa là lĩnh vực Hà Nội sở hữu lợi thế so sánh vượt trội và trách nhiệm lớn nhất cả nước. Vì vậy, thành phố nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguồn lực đủ mạnh, hạ tầng đồng bộ để văn hóa phát triển bứt phá. Trong những năm tới, thành phố bảo đảm chi trên 4% ngân sách nhà nước hằng năm cho lĩnh vực văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn; đồng thời đẩy mạnh thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực văn hóa, du lịch.

Với yêu cầu rất cao trong phát triển văn hóa giai đoạn mới, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc chỉ đạo, chúng ta cần thống nhất nhận thức rằng đầu tư cho văn hóa chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững và trường tồn. Do đó, chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TƯ của Bộ Chính trị tập trung xây dựng hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo Thủ đô; huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển văn hóa; xây dựng người Hà Nội phát triển toàn diện; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, sáng tạo, văn minh, hiện đại. Mọi dự án phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố đều phải tính toán kỹ lưỡng đến yếu tố văn hóa và không gian văn hóa. Nhiệm vụ trọng tâm là tập trung xây dựng hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh, tạo nên “sức mạnh mềm” từ chính cốt cách, phẩm giá của con người Thủ đô trong thời đại mới.