Kiểm soát bụi và khí thải giao thông trong cuộc chiến chống ô nhiễm

Kiểm soát bụi công trường, hạn chế đốt rác

Tại buổi Tọa đàm với chủ đề “Nhận diện nguồn phát thải gây ô nhiễm không khí và giải pháp cải thiện môi trường sống tại các đô thị lớn”, diễn ra ngày 1.11 tại Tòa soạn Báo Lao Động (Cầu Giấy, Hà Nội), bà Lê Thanh Thủy, Phó Trưởng phòng Quản lý Môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), cho biết thành phố đang tập trung triển khai các giải pháp trước mắt nhằm kiểm soát nguồn phát thải trực tiếp.

Trong đó, Hà Nội ưu tiên ba nhiệm vụ trọng tâm gồm kiểm soát bụi tại các công trường xây dựng, tăng cường vệ sinh, làm sạch hệ thống đường phố và ngăn chặn tình trạng đốt rác.

"Trong tháng 10.2026, UBND TP Hà Nội ban hành Kế hoạch số 400, sau đó Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục có Văn bản số 15327 đôn đốc thực hiện. Trong đó, Sở Xây dựng có nhiệm vụ kiểm tra việc che chắn công trình, phun nước giảm bụi, rửa xe trước khi ra khỏi công trường; các ban quản lý dự án phải yêu cầu nhà thầu khắc phục tồn tại trong quá trình thi công", bà Thủy nói.

Cũng theo bà Thủy, các phường, xã cũng được yêu cầu tăng cường quét, hút bụi tại vỉa hè và tuyến đường trọng điểm ít nhất hai lần mỗi ngày. Lực lượng công an kiểm tra, xử lý phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng làm rơi vãi đất, cát ra đường.

Bên cạnh đó, Hà Nội tăng cường tiếp nhận phản ánh của người dân thông qua ứng dụng iHanoi. Hệ thống camera và thông tin do cộng đồng cung cấp hỗ trợ cơ quan chức năng phát hiện các hành vi gây ô nhiễm, trong đó có tình trạng đốt rác, đốt phụ phẩm nông nghiệp và rơm rạ.

Thành phố cũng đang tiếp tục triển khai các giải pháp dài hạn, tập trung vào kiểm soát khí thải giao thông, phát triển phương tiện xanh, thực hiện mô hình vùng phát thải thấp và xây dựng hệ thống cảnh báo nguy cơ ô nhiễm không khí.

Vùng phát thải thấp không đồng nghĩa với cấm toàn bộ phương tiện

Về lộ trình triển khai vùng phát thải thấp, bà Lê Thanh Thủy cho biết Hà Nội lựa chọn khu vực căn cứ vào mức độ ô nhiễm không khí, mật độ và tình trạng ùn tắc giao thông. Đồng thời xem xét đặc điểm dân cư và khả năng tổ chức, thay thế các phương thức di chuyển để bảo đảm tính khả thi.

Các biện pháp hạn chế phương tiện sẽ được thiết kế theo từng địa bàn, nhóm phương tiện và khung giờ cụ thể, thay vì cấm đồng loạt tất cả phương tiện đi vào khu vực.

Theo lộ trình được thành phố triển khai, từ ngày 1.7.2026, vùng phát thải thấp được thí điểm tại phường Hoàn Kiếm.

Đến năm 2027, thành phố dự kiến triển khai tại phường Cửa Nam. Giai đoạn 2028-2029, phạm vi thực hiện dự kiến mở rộng ra toàn bộ khu vực Vành đai 1 theo đề án đã được phê duyệt.

Bà Thủy nhấn mạnh, mục tiêu của vùng phát thải thấp là giảm lượng khí thải nhưng vẫn bảo đảm nhu cầu đi lại của người dân. Những phương tiện đáp ứng quy chuẩn khí thải và phương tiện sử dụng điện theo quy định vẫn được lưu thông trong khu vực.

Giảm phát thải giao thông cần giải pháp đồng bộ

Cũng chia sẻ tại buổi Tọa đàm, ở góc độ quản lý Nhà nước, ông Nguyễn Trường Huynh, Phó Giám đốc Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc (Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng giao thông là một trong những nguồn gây ô nhiễm không khí đáng chú ý tại các đô thị.

Theo ông Huynh, kiểm soát khí thải phương tiện là cần thiết nhưng chưa đủ. Muốn cải thiện chất lượng không khí bền vững, các đô thị cần kết hợp nhiều chính sách, bắt đầu từ quy hoạch không gian và phân bố dân cư.

Việc tập trung dân số với mật độ quá cao tại một số khu vực khiến nhu cầu đi lại tăng mạnh, làm gia tăng áp lực giao thông và phát thải.

Cùng với quy hoạch, phát triển giao thông công cộng là giải pháp quan trọng để giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Ngoài ra, cần hỗ trợ người dân chuyển từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện ít phát thải hoặc không phát thải. Theo ông Huynh, chính sách khuyến khích cần đi kèm điều kiện thực tế để người dân có thể tiếp cận và thực hiện việc chuyển đổi.

Đối với giao thông công cộng, ông Huynh lấy ví dụ tại Hà Nội. Theo ông khoảng 50% xe buýt và taxi tại Thủ đô đã chuyển sang sử dụng nhiên liệu sạch.

Thành phố cần cải thiện hạ tầng dành cho người đi bộ và xe đạp. Việc hình thành các tuyến đường này cũng giúp người dân có thêm lựa chọn di chuyển ít phát thải.