Khơi thông điểm nghẽn thủy lợi, cải thiện môi trường

Hiện rõ nhiều điểm nghẽn

Thời gian gần đây, người dân sinh sống ven trục sông Đáy đoạn qua địa bàn thành phố Hà Nội liên tục phản ánh tình trạng ô nhiễm nguồn nước, đề nghị cơ quan chức năng sớm có biện pháp xử lý. Tại xã Quảng Bị, dọc tuyến đường ven kênh dẫn nước sông Đáy, nhiều thời điểm mùi hôi thối bao trùm khu dân cư; tại một số đoạn kênh dẫn nước từ Trạm bơm tưới Chi Lăng, dòng nước có màu đen sẫm, sủi bọt trắng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và sản xuất của người dân. Tình trạng tương tự cũng được ghi nhận tại một số khu dân cư thuộc phường Chương Mỹ và xã Hòa Phú.

Chủ tịch Hội đồng Công ty TNHH một thành viên Đầu tư phát triển thủy lợi sông Đáy Trần Đình Cường cho biết, để khắc phục tình trạng ô nhiễm nguồn nước ven sông Đáy, ngoài biện pháp kiểm soát nguồn thải, cần thường xuyên bổ sung nguồn nước cho sông Đáy bằng nước sông Hồng lấy qua Trạm bơm Đan Hoài, Bá Giang. Tuy nhiên, Trạm bơm Đan Hoài có thiết kế mực nước thấp nhất bể hút ở cao trình 1,08m, trong khi mùa khô mực nước sông Hồng tại khu vực này nhiều thời điểm chỉ nằm trong khoảng từ 0,50m đến 1,60m. Vì vậy, trạm thường không thể hoạt động hoặc chỉ vận hành được tối đa 2 tổ máy, không bảo đảm cấp nước theo nhiệm vụ thiết kế. Hiện nay, Trạm bơm Đan Hoài vẫn phải dựa vào Trạm bơm dã chiến Bá Giang. Vì thế, mục tiêu bổ cập, cải thiện môi trường nước sông Đáy chưa đạt như kỳ vọng...

Tương tự, bài toán cấp nước sạch cho sản xuất nông nghiệp và môi trường cũng đặt ra tại Trạm bơm Xuân Phú. Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Thủy lợi sông Tích Nguyễn Chí Hải cho biết, Trạm bơm Xuân Phú được đầu tư xây dựng năm 2017, có nhiệm vụ cấp nước tưới cho khoảng 1.500ha đất sản xuất nông nghiệp thuộc các xã: Phúc Lộc, Hát Môn. Nhưng do mực nước sông Hồng ngày càng suy giảm, nhiều thời điểm trạm không thể hoạt động, không bảo đảm cấp nước theo thiết kế.

Nâng cao năng lực công trình thủy lợi

Không chỉ đối mặt với nguy cơ thiếu nước, nhiều địa bàn thuộc thành phố Hà Nội còn thường xuyên chịu áp lực ngập úng khi mưa lớn kéo dài. Theo Giám đốc Xí nghiệp Đầu tư phát triển thủy lợi Chương Mỹ Đỗ Việt Dũng, khi có các đợt mưa lớn trên 200mm trong 3 ngày, lũ rừng ngang từ tỉnh Phú Thọ (tỉnh Hòa Bình cũ) đổ về; đồng thời nước từ các khu vực Ba Vì, Sơn Tây, Thạch Thất, Quốc Oai tràn xuống sông Tích, Bùi, gây lũ cao trên sông Tích, Bùi, Đáy. Sau lũ, nước rút rất chậm; phải khoảng 15 ngày kể từ khi hết mưa, hệ thống sông Tích, Bùi, Đáy mới rút từ báo động III xuống dưới báo động I, gây ngập lụt diện tích lớn trong lưu vực.

Riêng tại xã Xuân Mai, khoảng 450ha thuộc các thôn Việt An, Tân Hội và Phương Hạnh cùng khoảng 200 hộ dân nằm trong khu tiêu hệ thống kênh nội đồng Vườn Hoang - Cầu Thôi - Bùi 2 dài khoảng 3,8km thường xuyên bị ngập úng. Nguyên nhân là các tuyến kênh này tiêu qua đê Bùi 2 ra suối Vai Bò vào sông Bùi; khi mực nước sông Bùi lên cao trên báo động I sẽ tràn tự do qua hệ thống kênh vào khu dân cư, vùng sản xuất, gây ngập úng. Từ thực tế đó, doanh nghiệp đề xuất xây dựng Trạm bơm dã chiến Gò Óc tại vị trí cống qua đê Bùi 2 để bơm cưỡng bức nước ra sông Bùi khi mực nước sông lên cao; lắp đặt 4 tổ máy bơm cột nước thấp loại 4.000m3/giờ và cải tạo cống qua đê Bùi 2, bảo đảm chủ động tiêu úng cho khoảng 450ha đất sản xuất và khu dân cư liên quan.

Cùng với đó, các đơn vị cũng đề xuất đầu tư thêm một số công trình như Trạm bơm dã chiến Cống số 7 trên địa bàn xã Đông Anh; Trạm bơm dã chiến Cống tiêu Thá, Trạm bơm dã chiến Cầu Dâu tại xã Đa Phúc; các trạm bơm dã chiến ứng phó úng ngập trên địa bàn xã Hồng Vân. Riêng với xã Hồng Vân, các giải pháp được kiến nghị gồm xây dựng Trạm bơm dã chiến Kênh tiêu 71, Trạm bơm dã chiến Kênh B1, đồng thời cải tạo, nạo vét tuyến Kênh tiêu 71 và Kênh dưới đường 71 để tăng khả năng tiêu thoát nước.

Đối với Trạm bơm Đan Hoài, phương án được đề xuất là cải tạo, xây dựng mới một bể hút phía cửa vào bể hút trạm bơm hiện tại, đưa mực nước thấp nhất bể hút xuống 0m; nạo vét luồng dẫn vào trạm bơm; cải tạo đường điện hạ thế. Với Trạm bơm Xuân Phú, giải pháp là cải tạo bể hút và hệ thống ray, hạ mực nước thấp nhất bể hút xuống cao trình 0m.

Trao đổi với phóng viên, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Đào Quang Khải cho biết, những năm qua, thành phố luôn quan tâm đầu tư cho lĩnh vực thủy lợi nhằm phục vụ sản xuất nông nghiệp, dân sinh, ứng phó hạn hán, ngập lụt, cải thiện chất lượng nguồn nước, giảm ô nhiễm môi trường. Hiện tại, lãnh đạo thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm chỉ đạo khắc phục ngay những “điểm nghẽn” về ngập lụt, ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân. Sau khi kiểm tra thực tế, Chi cục nhận thấy cần ưu tiên đầu tư cải tạo, nâng cấp các công trình nêu trên trong thời gian tới. Chi cục đã báo cáo, trình Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội xem xét, đề xuất thành phố ưu tiên đầu tư những công trình này.