Thay hướng dẫn viên bằng mã QR tại Chùa Thầy: Bước chuyển sang du lịch thông minh

Vẻ đẹp sơn thủy hữu tình được số hóa sống động

Với mục tiêu từng bước nâng cao chất lượng phục vụ, xây dựng môi trường du lịch văn minh, hiện đại, đồng thời xử lý dứt điểm những tồn tại, hạn chế trong công tác tổ chức lễ hội chùa Thầy, từ ngày 25-3, xã Quốc Oai chính thức triển khai hình thức tìm hiểu thông tin tại Chùa Thầy thông qua hệ thống mã quét QR, từng bước thay thế hoạt động hướng dẫn viên truyền thống. Các mã quét được bố trí khoa học tại nhiều vị trí trong khuôn viên chùa, từ cổng vào, sân chùa đến các hạng mục kiến trúc quan trọng.

Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, du khách có thể dễ dàng tiếp cận kho dữ liệu số phong phú, bao gồm lịch sử hình thành, giá trị kiến trúc, tín ngưỡng, cùng những câu chuyện văn hóa đặc sắc gắn với di tích. Điểm đáng chú ý là trải nghiệm tham quan không còn bị bó buộc bởi lịch trình hay phụ thuộc vào hướng dẫn viên. Mỗi du khách trở thành “người khám phá chủ động”, có thể dừng lại lâu hơn ở một không gian yêu thích, xem kỹ từng chi tiết, hoặc quay lại nội dung bất cứ lúc nào.

Đặc biệt, nội dung thuyết minh không chỉ dừng ở văn bản mà được tích hợp đa phương tiện: hình ảnh, video, đồ họa… Nhờ đó, những câu chuyện về Thiền sư Từ Đạo Hạnh, về sự tích hình thành chùa hay nghệ thuật múa rối nước truyền thống được tái hiện sinh động, dễ tiếp cận hơn với nhiều đối tượng, nhất là giới trẻ.

Chùa Thầy từ lâu nổi tiếng với cảnh quan “sơn thủy hữu tình”, một tổng thể hài hòa giữa kiến trúc và thiên nhiên. Quần thể gồm chùa Hạ, chùa Trung, chùa Thượng tựa lưng vào núi Sài Sơn, phía trước là hồ Long Trì trong xanh, điểm xuyết thủy đình, cái nôi của nghệ thuật múa rối nước dân gian.

Với việc ứng dụng công nghệ số, vẻ đẹp ấy không chỉ được cảm nhận trực tiếp mà còn được “mở rộng” trong không gian số. Thông qua mã QR, du khách có thể xem các video ghi lại toàn cảnh di tích theo từng mùa, từng thời điểm trong ngày từ buổi sớm sương giăng nơi non Sài đến chiều hoàng hôn tĩnh lặng, hay không khí rộn ràng của mùa lễ hội.

Địa phương cũng đang triển khai lắp đặt hệ thống màn hình LED tại khu di tích để trình chiếu các sản phẩm truyền thông số. Đây là cách làm mới trong quảng bá, giúp du khách có cái nhìn tổng thể, trực quan trước khi bước vào hành trình tham quan.

Việc số hóa không chỉ mang ý nghĩa quảng bá mà còn góp phần “lưu giữ” những khoảnh khắc đẹp, những giá trị văn hóa đặc sắc của di tích trong môi trường số. Từ đó, Chùa Thầy không chỉ hiện diện trong không gian thực mà còn lan tỏa mạnh mẽ trên các nền tảng số, tiếp cận đông đảo công chúng trong và ngoài nước.

Du khách hào hứng với trải nghiệm mới

Thực tế ghi nhận tại khu di tích cho thấy, hình thức tham quan bằng mã QR nhận được sự hưởng ứng tích cực từ du khách. Nhiều người đánh giá đây là giải pháp phù hợp với xu hướng du lịch hiện đại, nơi trải nghiệm cá nhân được đề cao.

Chị Nguyễn Thu Hằng (du khách đến từ Bắc Ninh) chia sẻ, trước đây nếu không có hướng dẫn viên, việc tham quan đôi khi chỉ dừng ở “ngắm nhìn”. Nay, với mã QR, chị có thể tìm hiểu sâu hơn về từng hạng mục, lại có hình ảnh minh họa nên dễ hiểu, hấp dẫn hơn.

Trong khi đó, anh Trần Văn Minh đến từ Hưng Yên cho rằng, công nghệ giúp chuyến đi trở nên linh hoạt, không bị gò bó. “Tôi có thể chủ động dừng lại ở bất cứ đâu, xem kỹ thông tin. Các video giới thiệu rất sinh động, giúp mình hiểu sâu hơn về lịch sử và giá trị của di tích”, anh Minh nói.

Những phản hồi tích cực này cho thấy, việc ứng dụng công nghệ không chỉ nâng cao chất lượng phục vụ mà còn góp phần thay đổi cách tiếp cận di sản từ thụ động sang chủ động, từ “xem” sang “trải nghiệm”.

Chủ tịch UBND xã Quốc Oai Nguyễn Trung Thành cho biết: Việc triển khai hệ thống QR và các giải pháp công nghệ là một bước đi cụ thể trong lộ trình chuyển đổi số lĩnh vực du lịch. Mục tiêu không chỉ dừng ở nâng cao trải nghiệm mà còn hướng tới xây dựng Chùa Thầy trở thành điểm đến du lịch thông minh, thân thiện.

Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống nội dung số, đầu tư thêm các sản phẩm truyền thông đa phương tiện, đồng thời tăng cường quảng bá trên các nền tảng số để mở rộng độ phủ hình ảnh di tích.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ cũng gắn liền với công tác tổ chức Lễ hội Chùa Thầy năm 2026, một sự kiện văn hóa lớn của địa phương. Theo kế hoạch, lễ hội diễn ra từ ngày 20 đến 24-4-2026, với phần lễ trang nghiêm và phần hội phong phú, gồm nhiều hoạt động như múa rối nước, hát quan họ, trò chơi dân gian và không gian trưng bày hơn 100 gian hàng văn hóa – ẩm thực – làng nghề.

Song song với đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn du khách cũng được đổi mới theo hướng văn minh, hiện đại, trong đó có việc chấm dứt hoạt động hướng dẫn viên tự phát, thay thế bằng hệ thống thuyết minh số qua mã QR. Đây được xem là bước đi đồng bộ, góp phần xây dựng môi trường lễ hội an toàn, chuyên nghiệp.

Việc đưa công nghệ vào Chùa Thầy cho thấy một cách tiếp cận mới trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản: không đối lập giữa truyền thống và hiện đại, mà là sự bổ trợ, cộng hưởng.