Độc đáo ngôi đình làng gần 300 tuổi dựng từ hàng trăm khối đá
Đình làng Xuân Vũ được xây dựng với lối kiến trúc độc đáo. Ảnh: Diệu Anh
Làng Xuân Vũ, xã Ninh Vân (cũ), nay là tổ dân phố Xuân Phúc, phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, được thành lập từ năm 1730 dưới thời nhà Lê Trung Hưng. Từ khi lập làng, đình làng cũng bắt đầu được xây dựng.
Đình được làm chủ yếu từ gỗ lim, xây bằng vôi vữa, gạch nung. Theo thời gian, cùng với chiến tranh tàn phá, ngôi đình cũ bị hư hỏng, phải tháo dỡ hoàn toàn. Sau này, người dân làng Xuân Vũ quyết định phục dựng, xây dựng lại một ngôi đình làng mới bằng đá nhưng vẫn giữ nguyên nét kiến trúc của ngôi đình cũ xưa.
Các cột cái, cột con và vì, mộng đều được làm bằng đá. Ảnh: Diệu Anh
Đình được phục dựng lại có tiền đường, hậu cung và 2 bên tả hữu thờ gia tiên. Tất cả các chi tiết chính như cột, tường bao... của đình đều bằng đá xanh nguyên khối, do chính các nghệ nhân là con em trong làng chế tác và tự nguyện đóng góp xây dựng.
Tại mỗi vì kèo (bộ phận kết cấu quan trọng của mái đình) các mối nối ghép với nhau bằng mộng được che phủ bởi những họa tiết "rồng bay - phượng múa"; "long - ly - quy - phụng" hay "tùng - cúc - trúc - mai"...
Tiền đường của đình có 3 gian, bên trong có các cột cái và cột quân bằng đá được chạm khắc tinh xảo, kết nối với nhau rất chắc chắn. Các cột cái được chạm khắc rồng, các cột con được chạm khắc cỏ cây hoa lá, chim muông, đặc biệt là 4 cây tùng, cúc, trúc, mai đại diện cho 4 mùa xuân, hạ, thu, đông.
Các đế đỡ cột cũng được làm hoàn toàn bằng đá. Ảnh: Diệu Anh
Ông Lương Văn Quang, nghệ nhân điêu khắc và là người trực tiếp tham gia phục dựng lại ngôi đình chia sẻ, để hoàn thành việc chạm khắc, đã có 100 nghệ nhân, thợ đá làm việc trong vòng 2 năm và hơn 200m3 đá để xây dựng đình.
Ông Lương Văn Tịnh (68 tuổi), người trông coi đình làng Xuân Vũ cho biết, toàn bộ đá, gỗ để dựng đình đều được người dân trong làng đóng góp, cung tín và hoàn thành vào năm 2004.
Các nghệ nhân, thợ đá phải mất 2 năm để hoàn thành việc chạm khắc. Ảnh: Diệu Anh
Hiện nay, tại hậu cung của ngôi đình vẫn còn 4 cột đá cổ có từ hàng trăm năm trước. Những cột đá này được chạm khắc tinh xảo, được làm bằng phương pháp thủ công, nhưng những nét chạm rất nổi... Đây cũng chính là những di sản mà người xưa để lại cho con cháu làng đá mỹ nghệ Ninh Vân.
"Đình làng Xuân Vũ không chỉ là nơi tổ chức các cuộc họp và lễ hội truyền thống trong làng vào ngày 11-12.2 (âm lịch) mà còn là nơi tổ chức lễ giỗ cụ tổ làng nghề đá Hoàng Sùng diễn ra vào ngày 16.8 âm lịch hàng năm" - ông Tịnh chia sẻ.
